Ukiyo-e Hakkında | Hokusai’nin Büyük Dalga’sı, Hiroshige, Utamaro, Sharaku ve Japon ahşap baskısı

Ukiyo-e nedir?

Ukiyo-e “yüzen dünyanın resimleri” anlamına gelir. 17. yüzyılın sonlarından 19. yüzyıla kadar gelişen Japon ahşap baskı ve resim sanatının adıdır. Baskılar şehirlilerin sevdiği şeyleri gösteriyordu: ünlü güzeller ve kabuki oyuncuları, kahramanlar ve efsaneler, manzaralar ve ünlü yerler, kuşlar ve çiçekler. Çok sayıda basılır ve ucuza satılırdı—bir baskının fiyatı sık sık bir kâse erişte fiyatıyla karşılaştırılır—böylece sıradan şehir halkı onları satın alabilir, duvara asabilir, biriktirebilir ve başkalarına verebilirdi.

Edo’nun yüzen dünyası

Budizmde ukiyo, acı ve geçicilikle dolu “keder dünyası”ydı. Şogunların Japonya’yı Edo’dan—bugünkü Tokyo’dan—yönettiği Edo döneminde (1603–1868), aynı okunan ama farklı yazılan bir sözcük “yüzen dünya” anlamını kazandı: bir derede su kabağı gibi sürüklenen, anı yaşayan bir hayat. Tüccarlar ve zanaatkârlar zenginleşti ama toplumsal konumları düşüktü; bu yüzden paralarını eğlenceye harcadılar: kabuki tiyatroları, çayevleri ve izinli Yoshiwara mahallesi, festivaller, yolculuklar ve moda. Ukiyo-e onların resimleriydi—aynı anda afiş, hayran dergisi, hatıra ve gezi rehberi.

Çiçek madalyonlarıyla süslü kırmızı bir kimono giymiş, yürürken omzunun üzerinden geriye bakan genç bir kadın, düz bir ipek zemin üzerinde — Hishikawa Moronobu, Arkasına Bakan Güzel, 17. yüzyılın sonu. Asma rulo, ipek üzerine mürekkep ve renk, Tokyo Ulusal Müzesi.

Dört zanaatkâr, bir baskı

Bir baskı ekip işiydi. Yayıncı (hanmoto) konuyu seçer, parasını öder ve satardı. Sanatçı (eshi) tasarımı ince kâğıda mürekkeple çizerdi. Oymacı (horishi) çizimi yüzü aşağı gelecek şekilde dağ kirazı ağacından bir kalıba yapıştırır ve çizgiler dışında her şeyi oyardı—bu sırada çizim yok olurdu—ve böylece kontur kalıbı ortaya çıkardı. Bu kalıbın deneme baskıları üzerinde sanatçı renkleri işaretler, her renk için ayrı bir kalıp oyulurdu. Baskıcı (surishi) ardından her kalıba fırçayla su bazlı boya sürer, üstüne dut lifinden yapılmış nemli washi kâğıdını kentō adlı hizalama işaretlerine göre yerleştirir ve arkasını baren denen yuvarlak bir tamponla ovardı; renkler birbiri ardına basılırdı. Basmadan önce kalıbı kısmen silerek bokashi’yi, gökyüzü ve sudaki yumuşak geçişleri elde edebilirdi.

Bir atölyede ağaç baskı yapımının her aşamasında kadınlar—kâğıdı hazırlıyor, kalıpları oyuyor ve baren ile basıyorlar—biten sayfalar ise kurumak üzere asılı duruyor — Utagawa Kunisada (Toyokuni III), Zanaatkârlar, Dört Sınıfın Modern Parodisi dizisinden, 1857. Renkli ağaç baskı, triptik.

Hokusai ve Büyük Dalga

Katsushika Hokusai (1760–1849) yaklaşık yetmiş yıl çalıştı ve otuzdan fazla ad kullandı; ileri yaşlarında “resme deli olan ihtiyar” diye imza atıyordu. 1830–1832 civarında, sonunda kırk altı yaprağa ulaşan bir manzara baskıları dizisi olan Fuji Dağı’nın Otuz Altı Görünümü’nü yayımladı. En ünlü resmi Kanagawa Açıklarında Dalganın Altında—daha çok Büyük Dalga olarak bilinir—üç teknenin üzerinde köpükten pençelere dönüşerek kıvrılan dev bir dalgayı, uzakta ise küçük ve durgun Fuji’yi gösterir. Dizi, yeni ithal edilen bir pigment olan Prusya mavisini cesurca kullandı. Hokusai ayrıca gündelik hayatın, hayvanların ve ruhların eskizlerinden oluşan ve sanatçılar için bir başvuru kitabı hâline gelen Hokusai Manga ciltlerini de yayımladı.

Hokusai’nin Büyük Dalga’sı: üç uzun teknenin üzerinde beyaz köpükten pençelere kıvrılan dev bir mavi dalga, uzakta Fuji Dağı’nın küçük, karlı zirvesi — Katsushika Hokusai, Kanagawa Açıklarında Dalganın Altında (Büyük Dalga), Fuji Dağı’nın Otuz Altı Görünümü dizisinden, 1830–1832 civarı. Renkli ağaç baskı.

Hiroshige: yağmur, kar ve yol

Utagawa Hiroshige (1797–1858) havanın ve yolculuğun büyük şairi oldu. Tōkaidō’nun Elli Üç İstasyonu (1833–1834), Edo’dan Kyoto’ya giden ana yolu yağmurda, karda, siste ve ay ışığında; yolcular, hamallar ve atlarla birlikte izler. Edo’nun Yüz Ünlü Manzarası’nda (1856–1858) cesur kompozisyonlar kullandı: önde çok yakından kesilmiş bir nesne, arkasında derin bir manzara. Shin-Ōhashi Köprüsü ve Atake Üzerinde Ani Sağanak’ta insanlar ince, koyu yağmur çizgilerinin altında bir köprüden aceleyle geçer. Hiroshige’nin derin mavileri ve gökyüzlerindeki yumuşak bokashi tüm dünyada hayranlıkla karşılandı.

Hiroshige’nin Shin-Ōhashi Köprüsü ve Atake Üzerinde Ani Sağanak’ı: şemsiyeli ve hasır pelerinli insanlar ince, koyu yağmur çizgilerinin altında ahşap bir köprüden aceleyle geçiyor; nehirde bir sal, ötede sisli bir kıyı — Utagawa Hiroshige, Shin-Ōhashi Köprüsü ve Atake Üzerinde Ani Sağanak, Edo’nun Yüz Ünlü Manzarası dizisinden, 1857. Renkli ağaç baskı.

Utamaro ve güzeller

Kitagawa Utamaro (yaklaşık 1753–1806), “güzel kadın resimleri” anlamına gelen bijin-ga’nın ustasıydı. 1790’larda yayıncı Tsutaya Jūzaburō ile çalışarak konusuna çok yaklaştı: “büyük baş resimleri” olan ōkubi-e’leri kadınları göğüsten ya da omuzlardan yukarısıyla; yüz ve saç için ince, akıcı çizgiler, zengin kimono desenleri ve toz mikadan parıldayan arka planlarla gösterir. İdeal tipler yerine karakter ve duygu göstermek istedi—mektup okuyan, camdan bir oyuncağa üfleyen ya da yalnızca düşüncelere dalmış bir kadın.

Utamaro’nun genç kadını, kırmızı kareli ve kiraz çiçekli bir kimono içinde göğüsten yukarı gösterilmiş; açık renkli, parıldayan mika bir zeminin önünde camdan bir oyuncağa üflüyor — Kitagawa Utamaro, Poppin Üfleyen Genç Kadın, Kadın Fizyonomisinin On Türü dizisinden, 1792–1793 civarı. Mika zeminli renkli ağaç baskı.

Sharaku ve kabuki sahnesi

Kabuki oyuncularının resimleri olan yakusha-e, Edo’nun afişleri ve pin-up’larıydı. Türün en gizemli ustası, 1794’te ortaya çıkan, yaklaşık on ayda 140 kadar baskı yapan ve sonra ortadan kaybolan Tōshūsai Sharaku’dur; kim olduğunu kesin olarak bilen yoktur. Oyuncuları koyu, ışıltılı mika zeminler önünde yakın çekimde; şaşı gözler, kenetlenmiş eller ve bir rolün dramatik doruğunda buruşmuş ağızlarla görünür. Dönemin oyuncu hayranları için belki fazla açık sözlüydüler, ama bugün Japon sanatının en çok beğenilen portreleri arasındadırlar.

Sharaku’nun kabuki oyuncusu, koyu ve parıldayan mika bir zeminin önünde yakın planda; öfkeli bakışlarla, yüzünü buruşturmuş, pençe gibi ellerini siyah giysisinden dışarı uzatıyor — Tōshūsai Sharaku, Yakko Edobei Rolünde Oyuncu Üçüncü Ōtani Oniji, 1794. Koyu mika zeminli renkli ağaç baskı.

Kuniyoshi ve savaşçılar

Utagawa Kuniyoshi (1797–1861) savaşçı baskıları olan musha-e ile ün kazandı. 1827 civarında başlayan Popüler Suikoden’in 108 Kahramanı dizisi, bir Çin macera romanının bedenleri dövmelerle kaplı kanun kaçaklarını dövüşte kıvranırken gösterir—ve Edo’da tüm vücut dövmesi modasının başlamasına katkıda bulundu. Kuniyoshi tüm triptikleri dev iskeletler, deniz canavarları, fırtınalar ve girdap gibi bulutlarla doldurdu; ayrıca birçok baskısında görünen kedileri çok severdi. Cesur ve kalabalık kompozisyonları genellikle manga ve çizgi romanın erken bir atası olarak görülür.

Kuniyoshi’nin triptiği: dev bir iskelet, harap bir sarayın yırtık perdelerinin arasından karanlıktan iki savaşçıya doğru eğiliyor; bir prenses ise bir rulodan büyü okuyor — Utagawa Kuniyoshi, Cadı Takiyasha ve İskelet Hayaleti, 1844 civarı. Renkli ağaç baskı, triptik.

Kuşlar ve çiçekler

Her baskı insanlarla ilgili değildi. “Kuş ve çiçek resimleri” anlamına gelen kachō-ga, Çin ve Japon resminin eski bir geleneğinden geliyordu. Hokusai de Hiroshige de bu türde diziler yaptı: erik dalında ötücü bir kuş, süsenlerin üzerinde bir yalıçapkını, karda serçeler; resmin yanında çoğu zaman kısa bir şiirle. Yandan uzanan bir dal ve geniş boş alanlarla bu sakin baskılar, tüm ukiyo-e boyunca uzanan mevsimlere duyarlı aynı bakışı gösterir—ilkbaharda kiraz çiçekleri, sonbaharda ay, kışın kar.

Hiroshige’nin kuş ve çiçek baskısı: mavi ve beyaz süsenlerin üzerine baş aşağı dalan bir yalıçapkını, yanında kısa bir şiir, uzun ve dar bir kâğıt üzerinde — Utagawa Hiroshige, Süsenlerin Üzerinde Yalıçapkını, 1832–1834 civarı. Renkli ağaç baskı.

Japonizm: ukiyo-e batıya gidiyor

Japonya 1850’lerde limanlarını dış ticarete açtıktan sonra Japon baskıları Avrupa’ya akın etti—ünlü bir hikâyeye göre bazıları ilk önce porselenlerin etrafına sarılmış ambalaj kâğıdı olarak geldi. Paris’teki sanatçılar onlara âşık oldu ve bu moda bir ad kazandı: Japonizm. Claude Monet, Giverny’deki evine iki yüzden fazla baskı astı ve nilüfer havuzunun üzerine bir Japon köprüsü yaptırdı. Vincent van Gogh yüzlercesini topladı ve Hiroshige’nin Ani Sağanak’ını ve Kameido’daki Erik Bahçesi’ni yağlıboyayla kopyaladı. Degas, Toulouse-Lautrec, Whistler, Mary Cassatt ve Art Nouveau afişçileri onların düz renklerinden, güçlü konturlarından, kesik kadrajlarından ve yüksek ufuk çizgilerinden öğrendi; Debussy’nin La Mer (1905) eserinin kapağında da Hokusai’nin dalgası yer alır. Japonya’da ukiyo-e, fotoğraf ve modern baskı tekniklerinin gelişiyle 1868’den sonra geriledi, ama 20. yüzyılın shin-hanga baskılarında, manga ve animede ve 2024’te çıkarılan 1.000 yenlik banknotun arka yüzündeki Büyük Dalga’da yaşamaya devam ediyor.

Van Gogh’un Hiroshige’nin Ani Sağanak’ından yaptığı yağlıboya kopya: ahşap köprü ve koyu yağmur çizgileri parlak renklerle, kopyalanmış Japon yazı karakterlerinden bir bordürle çerçevelenmiş — Vincent van Gogh, Yağmurda Köprü (Hiroshige’den), 1887. Tuval üzerine yağlıboya, Van Gogh Müzesi, Amsterdam.

PictorX’te dijital bir saygı duruşu

PictorX Ukiyo-e; Hokusai’nin dalgalarından ve Kızıl Fuji’sinden, Hiroshige’nin yağmurundan, karından ve manzaralarından, Harunobu’nun yumuşak renklerinden ve mürekkepsiz kabartmalarından, Utamaro’nun güzellerinden, Sharaku’nun koyu mika üzerindeki oyuncularından, Kuniyoshi’nin savaşçılarından, kuş-çiçek baskılarından, surimonoların altın ve gümüşünden ve Kawase Hasui’nin mehtaplı gecelerinden ilham alan bir filtredir. Ahşap baskı sürecinin görünümünü taklit eder—siyah bir kontur kalıbı, hafifçe kaydırılarak basılmış düz renk blokları, bokashi geçişleri, ahşap damarları ve washi lifleri—ve bir başlık kartuşu ile kırmızı bir mühür ekler; kartuştaki fırça izleri süslemedir, gerçek Japonca yazı değildir. Hiçbir müze baskısının reprodüksiyonu, bir ukiyo-e tasarımının yapay zekâ kopyası ya da bir özgünlük iddiası değildir: her görüntü kendi fotoğrafınızdan oluşturulur. Orijinalleri en iyi Tokyo’daki Ōta Memorial Museum of Art ve Sumida Hokusai Müzesi, Tokyo Ulusal Müzesi, Londra’daki British Museum, Boston’daki Museum of Fine Arts ve Amsterdam’daki Van Gogh Müzesi gibi yerlerde görebilirsiniz.

Dağlar, bir göl, kırmızı bir iskele ve ince yağmur çizgileriyle, sıcak gün batımı tonlarında ahşap baskı olarak bir portre; PictorX Ukiyo-e filtresiyle yapıldı

PictorX’te kendi ukiyo-e’nizi yapın

Ukiyo-e efektini açın, bir fotoğraf yükleyin—net bir konusu olan portre en iyi sonucu verir—ve bir Stil seçin: Hokusai, Hiroshige, Utamaro, Sharaku, Kuniyoshi, Kuşlar ve Çiçekler, Kızıl Fuji, Kar, Harunobu, Hasui ya da Surimono. Bir Palet seçin—Edo, Fotoğraf, Çivit, Gün batımı ya da Solmuş—ardından siyah kontur çizgileri için Çizgi kalınlığı’nı, dalgalar, yağmur, kar, bulutlar, mika, çiçekler, altın ve kabartma için Süsleme’yi, çizgilerin, renk bloklarının ve kimono desenlerinin inceliği için Detay’ı, gökyüzündeki ve renk bloklarındaki yumuşak geçişler için de Bokashi’yi kullanın. Kartuş’u açıp kapatın, konunun sahnenin önünde tek başına durması için fotoğrafın kendi arka planını Arka planı kaldır ile silin, sonra dışa aktarın ya da PictorX’te düzenlemeye devam edin.

Sık sorulan sorular

Ukiyo-e ne demektir?

“Yüzen dünyanın resimleri”. Ukiyo sözcüğü bir zamanlar Budizmin acılı, geçici dünyasını anlatırdı; Edo döneminde ise baskıların gösterdiği şehir hayatının zevklerini—tiyatro, moda, güzellik ve yolculuk—ifade etmeye başladı.

En ünlü ukiyo-e sanatçıları kimlerdir?

Katsushika Hokusai (Büyük Dalga), Utagawa Hiroshige (Tōkaidō ve Edo manzaraları), Kitagawa Utamaro (güzel kadınlar), Tōshūsai Sharaku (kabuki oyuncuları) ve Utagawa Kuniyoshi (savaşçılar); ayrıca Hishikawa Moronobu ve Suzuki Harunobu gibi daha önceki ustalar.

Bir ukiyo-e baskısı nasıl yapılırdı?

Bir ekip tarafından: sanatçı tasarımı çizer, oymacı kiraz ağacından bir kontur kalıbı ve her renk için bir kalıp oyar, baskıcı bunları baren ile nemli washi kâğıdına tek tek basar, yayıncı da baskıların parasını öder ve onları satardı.

Ukiyo-e Batı sanatını nasıl etkiledi?

1860’lardan itibaren Japon baskıları Avrupa’da Japonizme ilham verdi. Monet, Van Gogh, Degas, Toulouse-Lautrec, Whistler, Cassatt ve Art Nouveau afişçileri onların düz renklerini, güçlü konturlarını, kesik kadrajlarını ve alışılmadık açılarını benimsedi.

PictorX filtresi gerçek bir ukiyo-e baskısı mı?

Hayır. Kendi fotoğrafınızdan yapılan dijital bir saygı duruşudur, herhangi bir baskının kopyası değildir ve kartuşundaki yazı süslemedir. Orijinal ahşap baskılar müzelerde ve koleksiyonlarda sanat eseri olarak kalır.

İlgili araçlar

Ukiyo-e fotoğraf filtresi

Bir fotoğrafı tarayıcınızda Japon ukiyo-e ahşap baskısına dönüştürün: Hokusai’nin Büyük Dalga’sının önünde, Hiroshige’nin yağmurunda, bir Utamaro güzeli, bir Sharaku kabuki oyuncusu ya da bir Kuniyoshi savaşçısı olarak veya kuşlar ve çiçekler arasında.

Sanatçı Etkileri

Petrol boyaması, su renkli, kalem, komik ink, pastels, kağıt kesme-out ve diğer stüdyo sanatı görünüyor.

Art Nouveau

Art Nouveau’ya kısa bir rehber: adın kökeni, Mucha’nın afişleri, kırbaç çizgisi ve Horta, Guimard ile Gaudí’nin yapıları, Klimt ve Viyana Secession’u, Tiffany camı ve Lalique mücevherleri, Beardsley’nin mürekkep çizimleri, üslubun sonu ve geri dönüşü, ve PictorX’te deneyebileceğiniz dijital bir saygı duruşu.

Chrysler Building, New York, taç ve güneş ışını kemerleri, 1930

Art Deco

Art Deco’ya kısa bir rehber: 1925 Paris sergisi ve adın kökeni, Cassandre’ın afişleri, Tamara de Lempicka, Chrysler Binası ve gökdelenler çağı, caz çağının lüksü ve süslemesi, Streamline Moderne, üslubun sonu ve geri dönüşü, ve PictorX’te deneyebileceğiniz dijital bir saygı duruşu.

İzlenim, Gün Doğumu, 1872’de Claude Monet tarafından resmedildi.

İzlenimcilik

İzlenimcilik için kısa bir rehber: Paris’teki 1874 sergisi, Monet’nin İzlenim, Gün Doğumu tablosu, açık havada resim, Giverny’nin nilüferleri, Renoir’ın benekli ışığı, Degas’nın dansçıları, Berthe Morisot ve kadın izlenimciler, kırık renk ve renkli gölgeler ile PictorX’te deneyebileceğiniz dijital bir saygı duruşu.

Vincent van Gogh

Vincent van Gogh için kısa bir rehber: Hollanda post-empresyonizmi, kıvrımlı fırça darbeleri, Yıldızlı Gece ve ayçiçekleri ve PictorX’te deneyebileceğiniz saygılı bir dijital saygı duruşu.

Sunrise 1965 Tarafından Roy Lichtenstein

Pop Art

Pop Art'ın reklam, çizgi romanlar ve tüketici ürünlerinin sanata nasıl döndüğünü öğrenin – Vey Warhol, Roy Lichtenstein, ipek ekran ve kitlesel kültürün yükselişini.

Roy Lichtenstein

Roy Lichtenstein’a kısa bir rehber: Look Mickey’den romantik ve savaş çizgi romanlarına, Drowning Girl ve Whaam!, Ben-Day noktaları ve makine işi görünen tekniği, kaynakları üzerine tartışma, Brushstrokes ve Mirrors, ayrıca PictorX’te deneyebileceğiniz bir çizgi roman karesi uygulaması.

Sürrealizm

Sürrealizme kısa bir rehber: André Breton’un 1924 manifestosu, De Chirico’nun metafizik meydanları, Dalí’nin yumuşak saatleri, Magritte’in elmaları ve pipoları, Ernst, Miró ve Zarif Ceset, hareketin kadınları ve fotoğrafçıları, mirası ve PictorX’te deneyebileceğiniz dijital bir saygı duruşu.

Bunu denemeye hazır mısın?

Pencere PictorX tarayıcınızda - yükleme yok, başlamak için gerekli kredi kartı yok.

Ukiyo-e’yi deneyin