Tân nghệ thuật (Art Nouveau)
Tìm hiểu thêm về Tân nghệ thuật—phong cách quốc tế khoảng 1890 đến 1910 phủ lên áp phích, công trình, kính và trang sức những đường nét uyển chuyển, mảng màu phẳng và hoa văn lấy từ cây cỏ—và biến ảnh thành áp phích Mucha, vàng Klimt, kính Tiffany hoặc mực Beardsley trong PictorX.
Tân nghệ thuật là gì?
Tân nghệ thuật—Art Nouveau, “nghệ thuật mới”—là một phong cách quốc tế nở rộ khoảng 1890 đến 1910. Nó muốn đoạn tuyệt với việc sao chép các phong cách lịch sử và đưa cái đẹp vào đời sống hằng ngày, nên xuất hiện ở khắp nơi: trên áp phích và trang sách, trong công trình và ga tàu điện ngầm, ở đồ nội thất, đèn, bình, trang sức và vải. Dấu hiệu của nó là những đường dài, uyển chuyển, cong lượn, những mảng màu phẳng và hoa văn lấy từ thiên nhiên—hoa loa kèn, diên vĩ, lông công, chuồn chuồn và những người phụ nữ tóc bay.
Nhiều cái tên cho một phong cách
Phong cách này lớn lên từ William Morris và phong trào Thủ công Mỹ nghệ Anh, vốn muốn những đồ dùng hằng ngày đẹp và được làm kỹ, và từ cơn sốt tranh khắc gỗ Nhật Bản với màu phẳng và đường viền mạnh. Tên gọi đến từ Maison de l’Art Nouveau, phòng tranh mà nhà buôn nghệ thuật Siegfried Bing mở ở Paris năm 1895. Ở nơi khác nó mang tên khác: Jugendstil ở Đức, theo tạp chí Jugend ở München (1896); phong cách Ly khai ở Vienna; Modernisme ở Barcelona; và Stile Liberty ở Ý, theo cửa hàng Liberty & Co. ở London.
Mucha và áp phích
Không ai định hình diện mạo Tân nghệ thuật ở Paris nhiều bằng nghệ sĩ Séc Alphonse Mucha. Cuối năm 1894 ông vẽ áp phích cho nữ diễn viên Sarah Bernhardt trong vở Gismonda—cao, hẹp, trong những gam pastel dịu—và nổi tiếng chỉ sau một đêm; Bernhardt ký với ông hợp đồng sáu năm. Những áp phích của ông cho giấy cuốn thuốc lá Job, bộ Bốn mùa và nhiều chủ đề khác vẽ một thiếu nữ tóc xoáy, được bao quanh bởi vầng hào quang tròn, hoa lá và đường diềm trang trí, bằng những nét viền chắc chắn, uyển chuyển. Người ta gọi đơn giản là “le style Mucha”.
Đường roi quất và các công trình
Họa tiết nổi tiếng nhất của Tân nghệ thuật là đường roi quất: một đường cong hình chữ S dài kết thúc bằng một vòng xoắn đột ngột. Nó mang tên từ một bức thêu của Hermann Obrist (1895) mà một nhà phê bình ví như tiếng roi quất. Các kiến trúc sư uốn sắt, đá và kính theo cùng những đường nét ấy. Hôtel Tassel của Victor Horta ở Brussels (1893) có cột và tay vịn cầu thang vươn lên như thân cây; các lối vào tàu điện ngầm Paris của Hector Guimard (từ 1900) mọc lên từ vỉa hè như cây cỏ; còn ở Barcelona, Antoni Gaudí xây những ngôi nhà như Casa Batlló (1904–06) không có lấy một đường thẳng.
Klimt và phái Ly khai Vienna
Năm 1897, một nhóm nghệ sĩ Vienna tách khỏi học viện chính thức và lập ra phái Ly khai Vienna, với Gustav Klimt là chủ tịch đầu tiên. Klimt, có cha là thợ chạm vàng, bắt đầu dùng vàng lá thật trong tranh, một phần nhờ cảm hứng từ những bức khảm Byzantine ông thấy ở Ravenna năm 1903. Trong giai đoạn vàng—Chân dung Adele Bloch-Bauer I (1907) và Nụ hôn (1907–08, Belvedere, Vienna)—gương mặt và bàn tay được vẽ mềm mại, còn y phục và nền tan vào những hoa văn vàng gồm hình vuông, hình tròn, xoắn ốc và con mắt.
Kính và trang sức: Tiffany, Gallé và Lalique
Tân nghệ thuật liên quan đến đồ vật không kém gì tranh. Ở New York, xưởng của Louis Comfort Tiffany làm cửa sổ và đèn bằng kính Favrile óng ánh, ghép chì thành chuồn chuồn, hoa tử đằng và phong cảnh; nhiều chiếc đèn nổi tiếng nhất do Clara Driscoll thiết kế. Ở Nancy, Émile Gallé chạm những chiếc bình với hoa, côn trùng và câu thơ, còn ở Paris René Lalique làm trang sức bằng vàng, men, kính và sừng trong hình dạng người phụ nữ chuồn chuồn, hoa lan và chim công.
Beardsley và đường nét đen
Ở London, Aubrey Beardsley đưa Tân nghệ thuật vào thế giới đen trắng. Chỉ trong sáu năm, trước khi qua đời vì bệnh lao ở tuổi 25, ông minh họa vở Salome của Oscar Wilde (1894), với những bức như Chiếc váy công, và vẽ bìa cho The Yellow Book, nơi ông làm biên tập mỹ thuật. Chịu ảnh hưởng của tranh in Nhật, ông đặt những mảng đen lớn đối diện với giấy trắng trơn, nối chúng bằng những đường mảnh uyển chuyển, lông công và họa tiết chấm—vừa gây sốc vừa thanh lịch.
Sự kết thúc và hồi sinh
Khoảng năm 1910, nhiều người thấy Tân nghệ thuật quá rườm rà. Kiến trúc sư Adolf Loos công kích chính sự trang trí, và phong cách nhường chỗ cho chủ nghĩa hiện đại, rồi đến thập niên 1920 cho lối hình học gọn gàng hơn của Art Deco. Nó trở lại vào thập niên 1960, khi những áp phích hòa nhạc ảo giác ở San Francisco mượn mái tóc xoáy và kiểu chữ của Mucha, và những đường cong của nó vẫn sống trong tranh minh họa giả tưởng, manga, hình xăm, thời trang và bao bì.
Một lời tri ân số trong PictorX
PictorX Tân nghệ thuật là bộ lọc lấy cảm hứng từ áp phích của Mucha, giai đoạn vàng của Klimt, kính Tiffany, tranh vẽ của Beardsley, thủy tinh chạm nổi của Gallé, phong cách Glasgow của Mackintosh, những đường uốn lượn của Toorop và áp phích của Toulouse-Lautrec. Đây không phải bản sao của tác phẩm bảo tàng nào, không phải bản sao AI của một thiết kế Tân nghệ thuật và không phải tuyên bố về tính xác thực: mỗi hình ảnh được làm từ chính ảnh của bạn. Những hình ảnh trên trang này là tác phẩm gốc; bản gốc nên được xem tại những nơi như Bảo tàng Mucha ở Praha, Belvedere ở Vienna, Musée d’Orsay ở Paris, Victoria and Albert Museum ở London, Bảo tàng Horta ở Brussels và Morse Museum of American Art ở Florida với bộ sưu tập Tiffany lớn.
Tạo Tân nghệ thuật của riêng bạn trong PictorX
Mở hiệu ứng Tân nghệ thuật, tải ảnh lên—chân dung có chủ thể rõ ràng là tốt nhất—và chọn Phong cách: Mucha, Klimt, Tiffany, Beardsley, Gallé, Mackintosh, Toorop hoặc Lautrec. Chọn Bảng màu, rồi dùng Độ dày nét cho đường viền và chì, Hoa văn cho hoa, họa tiết và vòng xoắn, Chi tiết cho số sắc độ, mảnh khảm hoặc mảnh kính, và Lấp lánh cho vụn vàng, ánh kính hoặc lượng mực đen. Bật hoặc tắt Khung, rồi xuất ảnh hoặc tiếp tục chỉnh sửa trong PictorX.
Hỏi thường xuyên
Tân nghệ thuật là gì?
Một phong cách quốc tế khoảng 1890 đến 1910 dùng những đường dài uyển chuyển, màu phẳng và hoa văn từ thiên nhiên cho áp phích, công trình, đồ nội thất, kính và trang sức.
Vì sao gọi là Art Nouveau?
Theo tên Maison de l’Art Nouveau, phòng tranh ở Paris do Siegfried Bing mở năm 1895. Ở các nước nói tiếng Đức nó được gọi là Jugendstil, ở Vienna là phong cách Ly khai, ở Barcelona là Modernisme và ở Ý là Stile Liberty.
Những nghệ sĩ Tân nghệ thuật nổi tiếng nhất là ai?
Nổi tiếng nhất có Alphonse Mucha, Gustav Klimt, Louis Comfort Tiffany, Aubrey Beardsley, René Lalique, Émile Gallé, Victor Horta, Hector Guimard và Antoni Gaudí.
Tân nghệ thuật khác Art Deco thế nào?
Tân nghệ thuật (khoảng 1890–1910) cong lượn và hữu cơ, dựa trên cây cỏ và những đường uyển chuyển. Art Deco (thập niên 1920–1930) mang tính hình học và khí động, với đường zigzag, tia nắng và hình khối thời đại máy móc.
Bộ lọc PictorX có phải tác phẩm Tân nghệ thuật thật không?
Không. Đây là lời tri ân số làm từ chính ảnh của bạn, không phải bản sao của áp phích, bức tranh hay cửa kính nào. Các bản gốc vẫn là những tác phẩm độc nhất trong bảo tàng và công trình.
Sẵn sàng thử chưa?
Mở PictorX trong trình duyệt của bạn — không cài đặt, không cần thiết thẻ tín dụng để khởi động.
Thử Tân nghệ thuật