Secesja (art nouveau)
Dowiedz się więcej o secesji—międzynarodowym stylu z lat około 1890–1910, który pokrył plakaty, budynki, szkło i biżuterię płynnymi liniami, płaskim kolorem i ornamentem z roślin—i zamień zdjęcie w plakat Muchy, złoto Klimta, szkło Tiffany’ego lub tusz Beardsleya w PictorX.
Czym była secesja?
Secesja—międzynarodowo art nouveau, „nowa sztuka”—była stylem, który rozkwitał w latach około 1890–1910. Chciała zerwać z kopiowaniem stylów historycznych i wnieść piękno do codziennego życia, dlatego pojawiała się wszędzie: na plakatach i stronach książek, w budynkach i stacjach metra, w meblach, lampach, wazonach, biżuterii i tkaninach. Jej znaki to długie, płynne, wygięte linie, płaszczyzny koloru i ornament zaczerpnięty z natury—lilie, irysy, pawie pióra, ważki i kobiety o falujących włosach.
Wiele nazw jednego stylu
Styl wyrósł z twórczości Williama Morrisa i brytyjskiego ruchu Arts and Crafts, który chciał pięknych, dobrze wykonanych rzeczy do codziennego użytku, oraz z mody na japońskie drzeworyty o płaskim kolorze i wyraźnych konturach. Nazwa art nouveau pochodzi od Maison de l’Art Nouveau, galerii otwartej w Paryżu w 1895 roku przez marszanda Siegfrieda Binga. Gdzie indziej nosił inne nazwy: Jugendstil w Niemczech, od monachijskiego czasopisma Jugend (1896); styl secesyjny w Wiedniu; Modernisme w Barcelonie; i Stile Liberty we Włoszech, od londyńskiego sklepu Liberty & Co.
Mucha i plakat
Nikt nie ukształtował obrazu secesji w Paryżu bardziej niż czeski artysta Alphonse Mucha. Pod koniec 1894 roku zaprojektował dla aktorki Sarah Bernhardt plakat do sztuki Gismonda—wysoki, wąski, w delikatnych pastelach—i z dnia na dzień stał się sławny; Bernhardt dała mu sześcioletni kontrakt. Jego plakaty dla bibułek papierosowych Job, Pory roku i wiele innych przedstawiają młodą kobietę o wirujących włosach, otoczoną okrągłą aureolą, kwiatami i ozdobnymi bordiurami, narysowaną pewnym, płynnym konturem. Mówiono po prostu o „le style Mucha”.
Linia bicza i budowle
Najsłynniejszym motywem secesji jest linia bicza: długa krzywa w kształcie litery S zakończona nagłym zawijasem. Nazwę zawdzięcza hafcie Hermanna Obrista (1895), który krytyk porównał do trzaśnięcia z bicza. Architekci gięli żelazo, kamień i szkło w te same linie. Hôtel Tassel Victora Horty w Brukseli (1893) ma kolumny i balustrady wyrastające jak łodygi; wejścia do paryskiego metra Hectora Guimarda (od 1900) wyrastają z chodnika jak rośliny; a w Barcelonie Antoni Gaudí budował domy takie jak Casa Batlló (1904–06) bez jednej prostej linii.
Klimt i Secesja wiedeńska
W 1897 roku grupa wiedeńskich artystów odłączyła się od oficjalnej akademii i założyła Secesję wiedeńską, której pierwszym prezesem został Gustav Klimt. Klimt, którego ojciec był grawerem złota, zaczął używać w obrazach prawdziwego płatkowego złota, zainspirowany m.in. bizantyjskimi mozaikami, które zobaczył w Rawennie w 1903 roku. W jego złotym okresie—Portret Adele Bloch-Bauer I (1907) i Pocałunek (1907–08, Belweder, Wiedeń)—twarze i dłonie są miękko namalowane, a stroje i tła rozpływają się w złotych wzorach kwadratów, kół, spiral i oczu.
Szkło i klejnoty: Tiffany, Gallé i Lalique
Secesja dotyczyła przedmiotów w równym stopniu co obrazów. W Nowym Jorku pracownie Louisa Comforta Tiffany’ego wytwarzały okna i lampy z opalizującego szkła Favrile, oprawionego w ołów w ważki, glicynie i pejzaże; wiele najsłynniejszych lamp zaprojektowała Clara Driscoll. W Nancy Émile Gallé rzeźbił wazony z kwiatami, owadami i wersami poezji, a w Paryżu René Lalique tworzył biżuterię ze złota, emalii, szkła i rogu w kształcie kobiet-ważek, orchidei i pawi.
Beardsley i czarna linia
W Londynie Aubrey Beardsley przeniósł secesję w czerń i biel. W ciągu zaledwie sześciu lat, zanim w wieku 25 lat zmarł na gruźlicę, zilustrował Salome Oscara Wilde’a (1894), m.in. planszą Pawia spódnica, i rysował okładki The Yellow Book, którego był redaktorem artystycznym. Pod wpływem japońskich drzeworytów zestawiał wielkie czarne płaszczyzny z nagim białym papierem, łącząc je cienkimi, płynnymi liniami, pawimi piórami i punktowanymi wzorami—szokująco i elegancko zarazem.
Koniec stylu i jego powrót
Około 1910 roku secesja wydawała się wielu przeładowana. Architekt Adolf Loos zaatakował sam ornament, a styl ustąpił modernizmowi, a w latach dwudziestych czystszej geometrii art déco. Wrócił w latach sześćdziesiątych, gdy psychodeliczne plakaty koncertowe w San Francisco zapożyczyły wirujące włosy i liternictwo Muchy, a jego krzywe wciąż żyją w ilustracji fantasy, mandze, tatuażach, modzie i opakowaniach.
Cyfrowy hołd w PictorX
PictorX Secesja to filtr inspirowany plakatami Muchy, złotym okresem Klimta, szkłem Tiffany’ego, rysunkami Beardsleya, szkłem kameowym Gallégo, stylem glasgowskim Mackintosha, falującymi liniami Tooropa i plakatami Toulouse-Lautreca. Nie jest reprodukcją żadnego dzieła muzealnego, kopią secesyjnego projektu stworzoną przez AI ani roszczeniem autentyczności: każdy obraz powstaje z twojego własnego zdjęcia. Obrazy na tej stronie to oryginalne dzieła; oryginały najlepiej oglądać w miejscach takich jak Muzeum Muchy w Pradze, Belweder w Wiedniu, Musée d’Orsay w Paryżu, Victoria and Albert Museum w Londynie, Muzeum Horty w Brukseli i Morse Museum of American Art na Florydzie z wielką kolekcją Tiffany’ego.
Stwórz własną secesję w PictorX
Otwórz efekt Secesja, wczytaj zdjęcie—najlepiej sprawdza się portret z wyraźnym obiektem—i wybierz styl: Mucha, Klimt, Tiffany, Beardsley, Gallé, Mackintosh, Toorop lub Lautrec. Wybierz paletę, a następnie użyj Grubości linii dla konturów i ołowiu, Ornamentu dla kwiatów, motywów i zawijasów, Szczegółów dla liczby tonów, tesser lub kawałków szkła i Połysku dla złotych drobin, blasku szkła lub ilości czarnego tuszu. Włącz lub wyłącz Ramę, a potem eksportuj lub edytuj dalej w PictorX.
Często zadawane pytania
Czym jest secesja?
Międzynarodowym stylem z lat około 1890–1910, który używał długich, płynnych linii, płaskiego koloru i ornamentu z natury w plakatach, budynkach, meblach, szkle i biżuterii.
Dlaczego nazywa się art nouveau?
Od Maison de l’Art Nouveau, paryskiej galerii otwartej przez Siegfrieda Binga w 1895 roku. W krajach niemieckojęzycznych nazywano go Jugendstil, w Wiedniu stylem secesyjnym, w Barcelonie Modernisme, a we Włoszech Stile Liberty; w Polsce mówi się o secesji.
Kim byli najsłynniejsi artyści secesji?
Do najbardziej znanych należą Alphonse Mucha, Gustav Klimt, Louis Comfort Tiffany, Aubrey Beardsley, René Lalique, Émile Gallé, Victor Horta, Hector Guimard i Antoni Gaudí.
Czym różni się secesja od art déco?
Secesja (około 1890–1910) jest wygięta i organiczna, oparta na roślinach i płynnych liniach. Art déco (lata 20. i 30.) jest geometryczne i opływowe, z zygzakami, promieniami słońca i formami ery maszyn.
Czy filtr PictorX to prawdziwe dzieło secesji?
Nie. To cyfrowy hołd stworzony z twojego własnego zdjęcia, a nie kopia żadnego plakatu, obrazu czy okna. Oryginały pozostają unikatowymi dziełami w muzeach i budynkach.
Chcesz wypróbować?
Otwórz PictorX w swojej przeglądarce — do uruchomienia nie jest wymagana żadna instalacja ani karta kredytowa.
Wypróbuj secesję