O fowizmie | Matisse, Derain, Vlaminck i dzikie bestie z 1905 roku

Czym był fowizm?

Fowizm był krótkotrwałym ruchem w malarstwie francuskim, u szczytu mniej więcej w latach 1905–1908. Jego malarze — Henri Matisse, André Derain i Maurice de Vlaminck, a także Albert Marquet, Henri Manguin, Raoul Dufy, Georges Braque, Kees van Dongen i inni — używali czystych, intensywnych kolorów, które nie musiały już odpowiadać temu, co widzieli. Twarz mogła być zielona, drzewo czerwone, cień fioletowy. Kolor miał wyrażać uczucia i budować obraz, a nie opisywać świat.

Dzikie bestie z 1905 roku

W październiku 1905 roku ci malarze powiesili swoje prace razem w jednej sali Salonu Jesiennego w Paryżu. Kolory wywołały skandal. Widząc pośrodku sali klasycznie wyglądającą rzeźbę, krytyk Louis Vauxcelles napisał „Donatello wśród dzikich bestii” — „Donatello chez les fauves” — i nazwa przylgnęła. Najbardziej wyśmiewanym obrazem była Kobieta w kapeluszu Matisse’a, portret jego żony w smugach zieleni, fioletu i pomarańczu; kupili go amerykańscy kolekcjonerzy Leo i Gertrude Stein.

Henri Matisse, Kobieta w kapeluszu, 1905

Korzenie: Van Gogh, Gauguin i Signac

Fowiści nie wzięli się znikąd. Vincent van Gogh używał koloru dla wyrażenia emocji i kładł go energicznymi pociągnięciami; Paul Gauguin malował płaskie plamy nienaturalnych barw; Paul Signac i neoimpresjoniści budowali obrazy z oddzielnych dotknięć czystego koloru. Latem 1904 roku Matisse pracował z Signakiem w Saint-Tropez i namalował Luxe, calme et volupté mozaikowymi dotknięciami. W ciągu roku rozluźnił tę metodę w coś swobodniejszego i znacznie dzikszego.

Collioure, lato 1905

Matisse spędził lato 1905 roku w Collioure, porcie rybackim nad Morzem Śródziemnym przy granicy z Hiszpanią, i zaprosił młodego André Deraina. W oślepiającym południowym świetle malowali łodzie, port i wzgórza oddzielnymi dotknięciami i pociągnięciami czystego koloru, często pozostawiając między nimi widoczne białe płótno. Derain pisał, że światło jest tam jasne i złote i usuwa cienie. Obrazy, które przywieźli tej jesieni do Paryża, stały się trzonem sali fowistów.

André Derain, Łodzie rybackie, Collioure, 1905

Derain w Londynie

Zachęcony przez marszanda Ambroise’a Vollarda Derain pojechał do Londynu w 1905 i 1906 roku i namalował około trzydziestu widoków miasta: Tamizę, Westminster, Big Ben, Charing Cross Bridge i Hyde Park. Tam, gdzie Claude Monet malował Londyn we mgle, Derain wypełnił go zderzającymi się żółciami, zieleniami, różami i błękitami, płaskimi blokami koloru, rozbitymi odbiciami na wodzie i mocnymi ciemnymi konturami. Obrazy takie jak Charing Cross Bridge (1906) należą do najbardziej znanych dzieł fowizmu.

Vlaminck i szkoła z Chatou

Maurice de Vlaminck, samouk, kolarz i skrzypek, od 1900 roku dzielił z Derainem pracownię w Chatou nad Sekwaną, na zachód od Paryża. Po wystawie Van Gogha w 1901 roku powiedział, że kocha Van Gogha bardziej niż własnego ojca. Wyciskał farbę prosto z tuby grubymi, wirującymi pociągnięciami cynobru, kobaltu i pomarańczu i chwalił się, że chce spalić École des Beaux-Arts swoimi kobaltami i cynobrami. Widoki rzeki, holowników i wsi wokół Chatou to jego fowistyczny podpis.

Maurice de Vlaminck, Sekwana w Chatou, 1906

Krótki, wybuchowy ruch

Fowizm nigdy nie miał manifestu i szybko się wypalił. Około 1907–1908 roku Braque zwrócił się ku Cézanne’owi, a wraz z Picassem ku kubizmowi; Derain przeszedł do bardziej klasycznego stylu; Dufy rozwinął własną lekką, dekoracyjną manierę; Matisse poszedł dalej ku spokojnemu, płaskiemu kolorowi Radości życia, Harmonii w czerwieni i Tańca. Jednak idea, że kolor może być wolny, rozeszła się po całej Europie, do niemieckich ekspresjonistów z Die Brücke i Der Blaue Reiter, a potem do sztuki abstrakcyjnej.

Cyfrowy hołd w PictorX

PictorX Fowizm to efekt fotograficzny w przeglądarce inspirowany Kobietą w kapeluszu Matisse’a, obrazami Matisse’a i Deraina z Collioure, Londynem Deraina i twórczością Vlamincka. Nie jest reprodukcją żadnego obrazu muzealnego, fałszerstwem obrazu fowistycznego stworzonym przez AI ani roszczeniem autentyczności. Obrazy na tej stronie to własne dzieła artystów; dzieła fowistów najlepiej oglądać w muzeach takich jak Musée d’Orsay i Centre Pompidou w Paryżu, Musée d’Art moderne w Troyes, SFMOMA w San Francisco i National Gallery of Art w Waszyngtonie.

Wypróbuj styl w PictorX

Otwórz efekty artystyczne, wybierz Fowizm i wczytaj zdjęcie — portrety pasują do Kobiety w kapeluszu, plaże i porty do Collioure, ulice i rzeki do Londynu, a drzewa, pola i wsie do Vlamincka. Wybierz styl i paletę, a potem dostosuj rozmiar pędzla, śmiałość koloru, fakturę pędzla, kontury i gołe płótno. Kontynuuj z Matisse’em, Van Goghiem, puentylizmem lub innymi stylami w tym samym obszarze roboczym.

Często zadawane pytania

Czym jest fowizm?

Francuskim ruchem malarskim z lat ok. 1905–1908, prowadzonym przez Henriego Matisse’a, André Deraina i Maurice’a de Vlamincka, który używał czystego, arbitralnego koloru i śmiałych pociągnięć pędzla, by wyrażać uczucia zamiast opisywać naturę.

Dlaczego nazywa się ich fowistami?

Na Salonie Jesiennym 1905 w Paryżu krytyk Louis Vauxcelles zobaczył klasycznie wyglądającą rzeźbę wśród jaskrawych obrazów i napisał „Donatello wśród dzikich bestii” (fauves). Przezwisko stało się nazwą ruchu.

Kim byli najważniejsi fowiści?

Henri Matisse, André Derain i Maurice de Vlaminck, a także Albert Marquet, Henri Manguin, Charles Camoin, Raoul Dufy, Georges Braque, Othon Friesz i Kees van Dongen.

Jakie są najsłynniejsze obrazy fowistyczne?

Do najbardziej znanych należą Kobieta w kapeluszu (1905) i Radość życia (1905–06) Matisse’a, widoki Collioure (1905) i Charing Cross Bridge (1906) Deraina oraz pejzaże rzeczne Vlamincka z okolic Chatou.

Czy filtr Fowizm w PictorX to prawdziwy obraz fowistyczny?

Nie. To cyfrowy efekt fotograficzny inspirowany kolorem i fakturą malarstwa fowistów. Ich oryginalne dzieła pozostają unikatowymi eksponatami muzealnymi.