Art déco

Dowiedz się więcej o art déco—stylu lat 20. i 30., który nadał epoce maszyn blask: promienie słońca, zygzaki, schodkowe drapacze chmur, chrom, laka i złoto—i zamień zdjęcie w plakat Cassandre’a, portret Łempickiej, złoto Gatsby lub chrom Streamline w PictorX.

Chrysler Building, Nowy Jork, korona i łuki w kształcie słońca, 1930
Chrysler Building, Nowy Jork, korona i łuki w kształcie słońca, 1930

Czym było art déco?

Art déco było wiodącym stylem w projektowaniu i architekturze lat 20. i 30. XX wieku. Tam, gdzie secesja wyginała się jak roślina, art déco było geometryczne i pewne siebie: promienie słońca i wachlarze, zygzaki i jodełki, schodkowe sylwetki jak ziguraty, wyraźna symetria i gładkie, maszynowe linie. Kształtowało drapacze chmur i kina, transatlantyki i pociągi, plakaty, meble, biżuterię, modę i kroje pisma, stając się obrazem ery jazzu.

Paryż 1925 i nazwa

Styl wziął nazwę od Międzynarodowej Wystawy Nowoczesnej Sztuki Dekoracyjnej i Przemysłowej w Paryżu w 1925 roku. Projektanci pokazali tam nowy, nowoczesny luksus, czerpiący z fasetek kubizmu, barwnych kostiumów Baletów Rosyjskich, wiedeńskich warsztatów, sztuki afrykańskiej i azteckiej oraz—po otwarciu grobowca Tutanchamona w 1922 roku—ze starożytnego Egiptu. Wówczas mówiono po prostu „nowoczesny” lub style moderne; krótka nazwa art déco upowszechniła się dopiero w latach 60., po paryskiej wystawie w 1966 roku i książce Bevisa Hilliera z 1968 roku.

Cassandre i plakat

Plakacista A. M. Cassandre, właśc. Adolphe Mouron, zamienił pociągi i statki w ikony. W Étoile du Nord (1927) tory biegną ku jednej jasnej gwieździe; w Normandie (1935) dziób wielkiego francuskiego transatlantyku góruje nad maleńkim holownikiem. Cassandre budował plakaty z wyrazistej geometrii, kilku płaskich kolorów, gładkich przejść z aerografu i mocnych liter—projektował też kroje, takie jak Bifur—tak, by obraz dało się odczytać w sekundę z jadącego autobusu.

A. M. Cassandre, Normandie, 1935
A. M. Cassandre, Normandie, 1935

Tamara Łempicka

Urodzona w Polsce malarka Tamara Łempicka stała się w Paryżu portrecistką epoki. Jej postacie są gładkie, lśniące i rzeźbiarskie, z twardymi światłami jak na metalu, na tle schodkowych drapaczy chmur i tkanin o ostrych krawędziach. Jej Autoportret (Tamara w zielonym bugatti), namalowany w 1929 roku na okładkę niemieckiego magazynu Die Dame, przedstawia ją w skórzanym kasku i rękawiczkach za kierownicą wyścigowego auta—doskonały obraz nowoczesnej, niezależnej kobiety lat 20.

Tamara de Lempicka, Autoportret (Tamara w zielonym Bugatti), 1929
Tamara de Lempicka, Autoportret (Tamara w zielonym Bugatti), 1929

Epoka drapaczy chmur

W Nowym Jorku art déco pięło się w górę. Chrysler Building (1930), zaprojektowany przez Williama Van Alena, kończy się koroną z łuków ze stali nierdzewnej z trójkątnymi oknami jak wschodzące słońce, a jego narożniki zdobią głowy orłów i korki chłodnic. Później powstały Empire State Building (1931) i Rockefeller Center. Styl rozszedł się po świecie: do pastelowych hoteli Miami Beach, na nadmorską Marine Drive w Bombaju, na Bund w Szanghaju i do Napier w Nowej Zelandii, odbudowanego w stylu art déco po trzęsieniu ziemi w 1931 roku.

Chrysler Building, Nowy Jork, korona i łuki w kształcie słońca, 1930
Chrysler Building, Nowy Jork, korona i łuki w kształcie słońca, 1930

Luksus, jazz i Gatsby

Art déco kochało cenne i egzotyczne materiały: czarną lakę, heban, kość słoniową, skórę płaszczki, chrom, lustra i złoto. Jean Dunand tworzył lakierowane parawany, Émile-Jacques Ruhlmann luksusowe meble, Cartier geometryczną biżuterię, a René Lalique prasowane szkło. Była to sceneria ery jazzu opisanej przez F. Scotta Fitzgeralda w Wielkim Gatsbym (1925): koktajle, chłopczyce, big bandy i przyjęcia pod sufitami w promienie słońca i lustrami w kształcie wachlarzy.

Streamline Moderne

W latach 30., w czasie Wielkiego Kryzysu, art déco stało się gładsze i szybsze. Streamline Moderne zapożyczył aerodynamiczne krzywizny samolotów i samochodów wyścigowych: zaokrąglone narożniki, długie poziome linie, okna jak bulaje, polerowany chrom i grupy trzech „linii prędkości”. Projektanci przemysłowi, tacy jak Raymond Loewy i Henry Dreyfuss—którego pociąg Twentieth Century Limited z 1938 roku jest klasykiem—opływowo kształtowali wszystko, od lokomotyw po radia, tostery i temperówki.

Koniec stylu i jego powrót

II wojna światowa zakończyła epokę art déco, a potem architekci zwrócili się ku surowym szklanym pudłom stylu międzynarodowego. Art déco powróciło w latach 60. i 70., odkryte na nowo przez kolekcjonerów i wystawy; w 1979 roku dzielnica architektoniczna Miami Beach jako pierwsza dzielnica historyczna z XX wieku trafiła do amerykańskiego National Register. Jego promienie słońca i złoto wciąż wracają w modzie, filmie—jak Wielki Gatsby Baza Luhrmanna (2013)—, hotelach, opakowaniach i grach wideo.

Cyfrowy hołd w PictorX

PictorX Art déco to filtr inspirowany plakatami Cassandre’a, portretami Łempickiej, złoto-czarnym blaskiem ery jazzu, Streamline Moderne, szkłem Lalique’a, lakami Dunanda, intarsjami Ruhlmanna i posadzkami z lastryka. Nie jest reprodukcją żadnego dzieła muzealnego, kopią projektu art déco stworzoną przez AI ani roszczeniem autentyczności: każdy obraz powstaje z twojego własnego zdjęcia. Obrazy na tej stronie to oryginalne dzieła; oryginały najlepiej oglądać w miejscach takich jak Musée des Arts Décoratifs w Paryżu, Victoria and Albert Museum w Londynie, hol Chrysler Building w Nowym Jorku, dzielnica art déco w Miami Beach i miasto Napier.

Stwórz własne art déco w PictorX

Otwórz efekt Art déco, wczytaj zdjęcie—najlepiej sprawdza się portret z wyraźnym obiektem—i wybierz styl: Plakat, Łempicka, Gatsby, Chrom, Lalique, Laka, Intarsja lub Lastryko. Wybierz paletę, a następnie użyj Grubości linii dla konturów, Ornamentu dla promieni, drapaczy chmur, wachlarzy, linii prędkości i schodkowych narożników, Szczegółów dla liczby tonów i delikatności grawerunku oraz Połysku dla przejść z aerografu, blasku płaszczyzn Łempickiej i polerowania złota i chromu. Włącz lub wyłącz Ramę, a potem eksportuj lub edytuj dalej w PictorX.

Często zadawane pytania

Czym jest art déco?

Stylem w projektowaniu i architekturze lat 20. i 30., znanym z geometrycznych form—promieni słońca, zygzaków, jodełek i schodków—, luksusowych materiałów i gładkich linii epoki maszyn.

Dlaczego nazywa się art déco?

Od paryskiej Exposition des Arts Décoratifs z 1925 roku. Krótka nazwa upowszechniła się dopiero w latach 60.; wówczas mówiono o style moderne lub po prostu o „nowoczesnym”.

Jakie są słynne przykłady art déco?

Chrysler Building i Empire State Building w Nowym Jorku, plakaty Cassandre’a, portrety Tamary Łempickiej, transatlantyk Normandie, hotele Miami Beach i miasto Napier w Nowej Zelandii.

Czym art déco różni się od secesji?

Secesja (około 1890–1910) jest wygięta i organiczna, wzorowana na roślinach. Art déco (lata 20. i 30.) jest geometryczne i opływowe, z prostymi liniami, symetrią i formami epoki maszyn.

Czy filtr PictorX to prawdziwe dzieło art déco?

Nie. To cyfrowy hołd stworzony z twojego własnego zdjęcia, a nie kopia żadnego plakatu, obrazu czy budynku. Oryginały pozostają unikatowymi dziełami w muzeach i miastach.

Chcesz wypróbować?

Otwórz PictorX w swojej przeglądarce — do uruchomienia nie jest wymagana żadna instalacja ani karta kredytowa.

Wypróbuj art déco