Yves Tanguy
Lees meer over Yves Tanguy, de Bretonse autodidact die eindeloze droomvlaktes schilderde, waar gladde stenen, botten en vreemde wezens in een licht zonder horizon staan en lange schaduwen werpen, en maak van een foto een van zijn landschappen met het Surrealisme-effect in PictorX.
Wie was Yves Tanguy?
Yves Tanguy (1900–1955) was een Franse schilder, later Amerikaans staatsburger, en een van de zuiverste schilders van het surrealisme. Hij ging nooit naar een kunstacademie. Van eind jaren twintig tot aan zijn dood schilderde hij steeds weer dezelfde vreemde wereld: een gladde vlakte die zonder horizon overgaat in de lucht, bezaaid met gepolijste stenen, botten, kiezels en zachte, naamloze vormen die lange, scherpe schaduwen werpen. Niets op zijn schilderijen heeft een naam, en toch is alles met zo'n kalme precisie geschilderd dat het volkomen echt lijkt. André Breton, de leider van de beweging, bewonderde hem diep en schreef meerdere keren over zijn werk.
Parijs, Bretagne en de zee
Tanguy werd op 5 januari 1900 in Parijs geboren, in het gebouw van het ministerie van Marine aan de Place de la Concorde, waar zijn vader, een gepensioneerde marinekapitein, werkte. De familie kwam uit Bretagne, en hij bracht de zomers van zijn jeugd door in Locronan in de Finistère, tussen granieten rotsen, menhirs en lange stranden bij eb – landschappen die velen in zijn schilderijen hebben teruggezien. Op school in Parijs was Pierre Matisse, de zoon van Henri Matisse, een van zijn vrienden; hij zou later zijn kunsthandelaar in New York worden. Op zijn achttiende ging Tanguy bij de koopvaardij en voer hij naar Afrika en Zuid-Amerika.
Een schilderij gezien vanuit een bus
Tijdens zijn militaire dienst leerde Tanguy de dichter Jacques Prévert kennen, en daarna leidden de twee vrienden een zorgeloos leven in Parijs. In 1923 zag Tanguy, zo gaat het verhaal, vanaf het balkon van een bus een schilderij van Giorgio de Chirico in de etalage van de galerie van Paul Guillaume, sprong eraf om het te bekijken en besloot ter plekke schilder te worden. Hij leerde het zichzelf. Met Prévert en Marcel Duhamel deelde hij een huis aan de rue du Château 54 in Montparnasse, dat een ontmoetingsplaats van de surrealisten werd – daar bedachten ze het spel cadavre exquis.
Bij de surrealisten
In 1925 leerde Tanguy André Breton kennen en sloot hij zich aan bij de surrealistische groep. Zijn eerste schilderijen waren onhandig en vol figuren, maar binnen twee jaar vond hij een heel eigen wereld. In 1927 had hij zijn eerste solotentoonstelling, in de Galerie Surréaliste in Parijs. Vanaf toen verdwenen de figuren, en in hun plaats kwamen bleke, lege ruimtes als de bodem van de zee of een woestijn in de mist, bewoond door vormen die half mineraal en half levend lijken. Tanguy legde zijn werk zelden uit; veel van zijn titels werden, vaak samen met vrienden, uit boeken gekozen en roepen eerder een stemming op dan dat ze beschrijven wat er te zien is.
Mama, papa is gewond!
Een van de eerste grote schilderijen van deze nieuwe wereld is Mama, papa is gewond! (1927), nu in het Museum of Modern Art in New York. Op een donkere, groenbruine vlakte die overgaat in een bewolkte lucht staan een paar vreemde vormen ver uit elkaar: een hoge, harige stengel, een klein plat figuurtje, een rookwolkje, een dunne lijn als een draad, elk met een schaduw die zich over de lege grond uitstrekt. De titel, die uit een ziektegeschiedenis in een boek over psychiatrie zou komen, klinkt als een kreet uit een nachtmerrie, en het schilderij voelt als een tafereel vlak nadat er iets vreselijks is gebeurd – al valt er niets in te herkennen.
Landschappen van de geest
Tanguys schilderijen zien eruit als landschappen, maar ze tonen geen enkele plek op aarde. Grond en lucht vloeien via nevelbanden in elkaar over, zodat we nooit weten hoe ver iets weg is. Op die bodem staan zijn vormen: glad als door de zee geslepen stenen, gebogen als botten, zacht als was of zeewier, soms opgestapeld, soms zwevend in de lucht, soms met dunne draden aan elkaar verbonden. Hij schilderde ze langzaam en glad, zonder zichtbare penseelstreken, met een helder licht dat van één kant valt, zodat elke vorm een scherp hooglicht en een lange, donkere schaduw heeft. Het effect is stil, tijdloos en vreemd kalm.
Kay Sage en Amerika
In 1938 ontmoette Tanguy in Parijs de Amerikaanse schilder Kay Sage, zelf ook surrealist. Toen de Tweede Wereldoorlog begon, volgde hij haar naar de Verenigde Staten, en in 1940 trouwden ze. In 1941 vestigden ze zich in een oude boerderij in Woodbury, Connecticut, waar ieder een eigen atelier had. Tanguy werd in 1948 Amerikaans staatsburger. Tentoonstellingen in de galerie van Pierre Matisse in New York maakten hem bekend, en zijn werk maakte diepe indruk op jongere Amerikaanse schilders. Kay Sages eigen schilderijen, met hun lege steigers en omhulde vormen in een grijs licht, werden een soort stil gesprek met de zijne.
Onbepaalde deelbaarheid
In Amerika veranderden Tanguys schilderijen. Het licht werd helderder en harder, de kleuren sterker en de vormen groter, steviger en talrijker, alsof het heldere, open landschap van zijn nieuwe land de droom was binnengedrongen. Onbepaalde deelbaarheid (1942), nu in het Buffalo AKG Art Museum, toont een bleke vlakte die overgaat in een heldere lucht, waar gladde witte, grijze en gekleurde vormen – sommige rechtop als botten of totems, sommige liggend, één zwevend boven de grond – scherpe schaduwen werpen. De titel suggereert dat de wereld steeds weer, zonder einde, in steeds kleinere stukjes kan worden verdeeld.
Vermenigvuldiging van de bogen
In zijn laatste jaren vermenigvuldigden Tanguys vormen zich tot ze het hele doek vulden. In Vermenigvuldiging van de bogen (1954), nu in het Museum of Modern Art in New York, strekt een enorm veld van talloze stenen, botten en brokstukken zich uit tot in de verte, als een strand na een storm of een stad van puin, onder een bleekgrijze lucht. Het is een van zijn grootste schilderijen en werd slechts enkele maanden voor zijn dood voltooid. Tanguy overleed plotseling in Woodbury op 15 januari 1955, vijfenvijftig jaar oud. Later dat jaar opende in het Museum of Modern Art een overzichtstentoonstelling van zijn werk.
Terug naar Bretagne
Kay Sage overleed in 1963. Volgens hun wens strooide hun vriend Pierre Matisse de as van beide schilders uit in de baai van Douarnenez in Bretagne, niet ver van de stranden en stenen van Tanguys jeugd. Zijn stille, mysterieuze werelden beïnvloedden veel kunstenaars: de vroege droomstranden van Salvador Dalí hebben er veel aan te danken, en hun lege vlaktes en onbekende vormen vonden sindsdien weerklank in sciencefiction, filmdecors en de landschappen van andere planeten. Sinds 2026, zeventig jaar na zijn dood, zijn zijn schilderijen in Europa rechtenvrij.
Een digitale hommage in PictorX
De stijl Onbepaalde deelbaarheid van het PictorX-effect Surrealisme is geïnspireerd op Tanguys droomvlaktes. Het is geen reproductie van een van zijn schilderijen en geen AI-kopie van zijn werk: elke scène wordt opgebouwd uit je eigen foto, die verandert in een gladde stenen vorm tussen botachtige vormen die het filter zelf tekent, op een vlakte die overgaat in de lucht, met lange schaduwen. Tanguys eigen schilderijen zie je het best in het Museum of Modern Art en het Metropolitan Museum of Art in New York, het Buffalo AKG Art Museum, het Centre Pompidou in Parijs, Tate Modern in Londen, de Peggy Guggenheim Collection in Venetië en het Wadsworth Atheneum in Hartford.
Maak je eigen Tanguy-vlakte in PictorX
Open het effect Surrealisme, laad een foto – een portret met een duidelijk onderwerp werkt het best – en kies de Stijl Onbepaalde deelbaarheid. Kies een Palet – Droom voor Tanguys eigen grijsblauwe lucht en zanderige bodem, Foto om je kleuren te behouden, of Schemering, Nacht of Woestijn – en gebruik dan Vervorming om de vormen uit te rekken en te verbuigen, Dromerigheid om de nevelband te verbreden en de foto nog meer in steen te veranderen, Detail om meer vormen aan de vlakte toe te voegen en Schaduwen om de schaduwen te verlengen en donkerder te maken. Zet Zwevende objecten aan voor vormen die boven de grond zweven, gebruik Achtergrond verwijderen zodat het onderwerp scherp staat, en exporteer daarna of bewerk verder in PictorX.
Veelgestelde vragen
Waar staat Yves Tanguy om bekend?
Om zijn droomlandschappen: gladde, eindeloze vlaktes die zonder horizon overgaan in de lucht, bezaaid met gepolijste stenen, botten en zachte, naamloze vormen die lange schaduwen werpen. Hij was een van de belangrijkste schilders van het surrealisme.
Is Yves Tanguy naar een kunstacademie gegaan?
Nee. Hij was autodidact. Volgens een beroemd verhaal besloot hij in 1923 schilder te worden nadat hij vanuit een bus een schilderij van Giorgio de Chirico in de etalage van een galerie had gezien.
Wie was Kay Sage?
Kay Sage (1898–1963) was een Amerikaanse surrealistische schilder. Ze ontmoette Tanguy in 1938 in Parijs, trouwde in 1940 met hem en woonde met hem in Woodbury, Connecticut, waar ze allebei schilderden tot zijn dood in 1955.
Waar kan ik schilderijen van Tanguy zien?
Het Museum of Modern Art in New York bezit Mama, papa is gewond! en Vermenigvuldiging van de bogen, en Onbepaalde deelbaarheid hangt in het Buffalo AKG Art Museum. Ander werk is te zien in het Metropolitan Museum of Art, het Centre Pompidou, Tate Modern, de Peggy Guggenheim Collection en het Wadsworth Atheneum.
Is het PictorX-filter een echt schilderij van Tanguy?
Nee. Het is een digitale hommage die van je eigen foto wordt gemaakt, geen kopie van een van zijn schilderijen. Tanguys eigen werken blijven kunstwerken in musea en collecties.
Gerelateerde gereedschappen
Surrealisme-fotofilter
Maak van een foto een surrealistische droom: De Chirico's lege plein, Ernsts decalcomanie, een cadavre exquis, Tanguy's eindeloze vlakte, Varo's toren of een solarisatie van Man Ray. Dalí en Magritte hebben hun eigen effecten.
Artistieke effecten
Transformeer foto's met olieverf, aquarel, potlood, stripinkt, pastelkleuren, uitgesneden papier en andere studiokunstlooks.
Surrealisme
Een korte gids over het surrealisme: André Bretons manifest van 1924, De Chirico’s metafysische pleinen, Dalí’s zachte horloges, Magrittes appels en pijpen, Ernst, Miró en het cadavre exquis, de vrouwen en fotografen van de beweging, haar nalatenschap en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Salvador Dalí
Een korte gids over Salvador Dalí: zijn jeugd in Figueres en Cadaqués, Lorca en Buñuel, Gala en de surrealisten, De volharding der herinnering, dubbelbeelden, krukken, laden en een kreeftentelefoon, Hollywood en Disney, Leda Atomica, zijn Theater-Museum en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
René Magritte
Een korte gids over René Magritte: zijn jeugd aan de Samber, behang, affiches en De Chirico's Liefdeslied, Parijs en de surrealisten, Het verraad van de beelden, bolhoeden en groene appels, Golconda en Het rijk der lichten, zijn huis en museum in Brussel, zijn invloed op de popart en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Pablo Picasso
Een korte gids over Pablo Picasso: het wonderkind uit Málaga, de blauwe en de roze periode, Les Demoiselles d’Avignon en het kubisme met Braque, Guernica en De huilende vrouw, zijn voortdurende vernieuwingen, en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Vincent van Gogh
Een korte gids over Vincent van Gogh: Nederlands postimpressionisme, wervelende penseelstreken, Sterrennacht en zonnebloemen, en een respectvolle digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Impressionisme
Een korte gids over het impressionisme: de tentoonstelling van 1874 in Parijs, Monets Impressie, zonsopgang, schilderen in de buitenlucht, de waterlelies van Giverny, Renoirs gespikkelde licht, de danseressen van Degas, Berthe Morisot en de vrouwelijke impressionisten, gebroken kleur en gekleurde schaduwen, en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Klaar om het te proberen?
Open PictorX in uw browser - geen installatie, geen creditcard vereist om te starten.
Probeer Surrealisme