Salvador Dalí
Lees meer over Salvador Dalí—de Catalaanse schilder van smeltende klokken, langbenige olifanten en krukken, die zijn dromen schilderde met de precisie van een oude meester en van zijn eigen leven een voorstelling maakte—en zet in PictorX een foto in een droom naar zijn schilderijen.
Wie was Salvador Dalí?
Salvador Dalí (1904–1989) was een Spaanse schilder uit Catalonië en de beroemdste van de surrealisten. Hij schilderde de beelden van dromen en obsessies—slappe klokken, brandende giraffen, olifanten op poten zo dun als stelten—met het geduld en de precisie van de oude meesters die hij bewonderde, onder wie Velázquez en Vermeer, zodat het onmogelijke volkomen echt lijkt. Hij maakte ook films, objecten, sieraden, boeken en reclame, en met zijn gewaxte, omhooggekrulde snor en zijn schandalige uitspraken maakte hij zichzelf even beroemd als zijn schilderijen.
Figueres, Cadaqués en Cap de Creus
Dalí werd op 11 mei 1904 geboren in Figueres, een stad in het noorden van Catalonië, als zoon van een notaris. Een oudere broer, die ook Salvador heette, was negen maanden voor zijn geboorte gestorven, en Dalí vertelde later dat zijn ouders hem hadden gezegd dat hij zijn tot leven teruggekeerde broer was. Het gezin bracht de zomers door in Cadaqués, een vissersdorp aan de kust, en de kale, door de wind uitgesleten rotsen van Cap de Creus, het heldere licht en de vlakke zee werden het landschap van bijna al zijn dromen. In 1930 kocht hij een vissershut aan de baai van Portlligat naast Cadaqués en bouwde die langzaam uit tot het huis waar hij vijftig jaar woonde en werkte.
Madrid, Lorca en Buñuel
In 1922 ging Dalí studeren aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van San Fernando in Madrid en woonde hij in de Residencia de Estudiantes, waar hij goede vrienden werd met de dichter Federico García Lorca en de latere filmmaker Luis Buñuel. Hij probeerde kubisme en futurisme uit, schilderde zijn zus Ana María aan een raam in Cadaqués in een rustig, helder realisme en werd in 1926 van de Academie gestuurd nadat hij had verklaard dat geen van zijn docenten bevoegd was om hem te examineren. Datzelfde jaar bezocht hij Picasso in Parijs. In 1929 maakten hij en Buñuel de korte film Un chien andalou, een reeks droombeelden die begint met een scheermes en een oog.
Gala en de surrealisten
In 1929 sloot Dalí zich in Parijs aan bij de surrealisten rond de dichter André Breton, en die zomer leerde hij Gala kennen—Elena Diakonova, de in Rusland geboren vrouw van de dichter Paul Éluard. Zij verliet Éluard voor Dalí en werd zijn vrouw, zijn model, zijn zakelijk manager en zijn muze, en hij signeerde zijn schilderijen vaak met hun beider namen. De surrealisten bewonderden zijn beelden, maar waren minder zeker van de man: hij zocht het schandaal op, hield van geld en weigerde in de politiek partij te kiezen, en eind jaren dertig brak Breton definitief met hem en bespotte hem met het anagram „Avida Dollars”—belust op dollars.
De volharding der herinnering
Dalí's bekendste schilderij is klein: De volharding der herinnering (1931) meet slechts 24 bij 33 centimeter. In het heldere licht van Cap de Creus hangen drie zakhorloges slap en week over een tak, de rand van een sokkel en een vreemd slapend gezicht, terwijl een vierde, gesloten horloge vol mieren zit. Dalí zei dat het idee hem na het eten te binnen schoot, terwijl hij keek naar een camembert die in de hitte smolt. De slappe klokken werden het symbool van een tijd die buigt en oplost in dromen en in de herinnering. Het Museum of Modern Art in New York bezit het schilderij sinds 1934, en twintig jaar later schilderde Dalí het opnieuw, uiteengevallen in zwevende blokken, als De desintegratie van de volharding der herinnering.
Dubbelbeelden en de paranoïde-kritische methode
Dalí noemde zijn werkwijze de „paranoïde-kritische methode”: hij trainde zichzelf om in het ene ding een ander te zien, zoals iemand in de greep van paranoia dat zou kunnen, en schilderde dan beide beelden volkomen helder. In Zwanen die olifanten weerspiegelen (1937) spiegelen drie zwanen op een meer tussen kale bomen zich in het water als drie olifanten—de halzen van de zwanen worden slurven en de bomen worden poten. In De metamorfose van Narcissus, uit hetzelfde jaar, vindt een knielende jongeman zijn echo in een stenen hand die een ei vasthoudt. Dalí nam dat schilderij in 1938 mee naar Londen om Sigmund Freud te ontmoeten, wiens geschriften over dromen de hele surrealistische beweging hadden gevormd.
Krukken, laden en een kreeftentelefoon
Dalí vulde zijn schilderijen met voorwerpen die steeds terugkomen, alsof ze rechtstreeks uit zijn dromen kwamen: krukken die slappe, doorzakkende lichamen en hoofden stutten, zoals in De slaap (1937); laden die opengaan in het lichaam van een vrouw, zoals in Venus van Milo met laden (1936) en Brandende giraf (1937); mieren, eieren, sleutels en langbenige olifanten die obelisken dragen. Hij maakte ook echte surrealistische objecten, waaronder de Kreeftentelefoon (1936), met een gipsen kreeft als hoorn, en een bank in de vorm van de lippen van filmster Mae West, beide met de Engelse verzamelaar Edward James. In 1936 hield hij op de Internationale Surrealistische Tentoonstelling in Londen een lezing in een duikpak en stikte hij bijna.
Hollywood, Disney en de snor
Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonden Dalí en Gala in de Verenigde Staten, waar hij een beroemdheid werd. Hij ontwierp de droomscène in Alfred Hitchcocks film Spellbound (1945), vol ogen geschilderd op gordijnen en een gezichtsloze figuur, en werkte met Walt Disney aan Destino, een korte animatiefilm die op de plank belandde en pas in 2003 werd voltooid. Hij schilderde portretten van rijke opdrachtgevers, ontwierp etalages, sieraden en parfumflesjes en poseerde in 1948 voor fotograaf Philippe Halsman in Dalí Atomicus, springend in de lucht naast vliegende katten, een stoel en een straal water. Zijn snor, gewaxt tot twee dunne punten, werd een kunstwerk op zich.
Atomen, bollen en de terugkeer naar Spanje
In 1948 keerde Dalí terug naar Spanje en vestigde zich weer in Portlligat. Geschokt door de atoombom en gefascineerd door de nieuwe natuurkunde, kondigde hij een „nucleaire mystiek” aan die wetenschap, religie en de kunst van de renaissance vermengde. In Leda Atomica (1949) verschijnt Gala als Leda met de zwaan, en niets raakt iets anders aan—zelfs de zee zweeft boven de kust—omdat, zei Dalí, ook in het atoom niets elkaar raakt. Galatea van de bollen (1952) bouwt Gala's gezicht op uit zwevende bollen, en Christus van Sint-Jan van het Kruis (1951), nu in Glasgow, toont het kruis van hoog boven, zwevend boven de baai van Portlligat.
Het Theater-Museum in Figueres
In de jaren zestig bood Figueres Dalí de ruïne aan van zijn gemeentelijke theater, dat aan het eind van de Spaanse Burgeroorlog was afgebrand en waar hij als tiener zijn eerste tentoonstelling had gehad. Hij maakte er het Dalí Theater-Museum van, dat in 1974 openging: een rood gebouw bekroond met reusachtige eieren en een glazen koepel, vol schilderijen, objecten en installaties, waaronder een zaal waarvan de bank, de open haard en de schilderijen het gezicht van Mae West vormen als je ze vanaf de juiste plek bekijkt. In 1969 schonk hij Gala een kasteel in Púbol, waar zij in 1982 werd begraven. Dalí bracht zijn laatste jaren door in Figueres, stierf daar op 23 januari 1989 en ligt in een crypte onder het toneel van zijn museum.
Een digitale hommage in PictorX
PictorX Salvador Dalí is een filter geïnspireerd op De volharding der herinnering, De olifanten, Galatea van de bollen, Zwanen die olifanten weerspiegelen, Brandende giraf, De slaap en Leda Atomica. Het is geen reproductie van een schilderij van Dalí, geen AI-kopie van zijn werk en heeft geen band met de Fundació Gala-Salvador Dalí: elke scène wordt opgebouwd uit je eigen foto, met eigen klokken, olifanten, zwanen, laden en krukken. Dalí's eigen schilderijen zie je het best in het Dalí Theater-Museum in Figueres, zijn huis in Portlligat en Gala's kasteel in Púbol, het Salvador Dalí Museum in St. Petersburg, Florida, het Museo Reina Sofía in Madrid, het Museum of Modern Art in New York en Tate Modern in Londen.
Maak je eigen Dalí-droom in PictorX
Open het effect Salvador Dalí, laad een foto—een portret met een duidelijk onderwerp werkt het best—en kies een stijl: De volharding der herinnering, De olifanten, Galatea van de bollen, Zwanen die olifanten weerspiegelen, Brandende giraf, De slaap of Leda Atomica. Kies een palet—Droom, Foto, Schemering, Nacht of Woestijn—en gebruik dan Vervorming om de scène vreemder te maken, Dromerigheid om de foto glad te strijken tot geglaceerde verf, Detail om wolken, zwanen, laden en krukken toe te voegen en Schaduwen om de schaduwen te verdiepen. Zet Zwevende objecten aan of uit, gebruik Achtergrond verwijderen zodat het onderwerp scherp loskomt, en exporteer daarna of bewerk verder in PictorX.
Veelgestelde vragen
Waarom schilderde Dalí smeltende klokken?
In De volharding der herinnering (1931) suggereren de slappe klokken dat de tijd niet vastligt maar buigt en smelt, zoals in dromen en in de herinnering. Dalí zei zelf dat het idee kwam van een camembert die smolt in de zomerhitte.
Wat is Dalí's beroemdste schilderij?
De volharding der herinnering (1931), met de smeltende klokken, in het Museum of Modern Art in New York. Andere beroemde werken zijn Zwanen die olifanten weerspiegelen, De olifanten, Brandende giraf, Christus van Sint-Jan van het Kruis en de Kreeftentelefoon.
Wie was Gala?
Elena Ivanovna Diakonova (1894–1982), Gala genoemd, werd in Rusland geboren en was eerst getrouwd met de Franse dichter Paul Éluard. Zij werd Dalí's vrouw, model, muze en manager en komt voor in veel van zijn schilderijen, waaronder Leda Atomica en Galatea van de bollen.
Waar kan ik werk van Dalí zien?
De grootste collecties zijn te vinden in het Dalí Theater-Museum in Figueres, het Salvador Dalí Museum in St. Petersburg, Florida, en het Museo Reina Sofía in Madrid. Ook zijn huis in Portlligat en Gala's kasteel in Púbol zijn te bezoeken, en het Museum of Modern Art in New York bezit De volharding der herinnering.
Is het PictorX-filter een echt schilderij van Dalí?
Nee. Het is een digitale hommage gemaakt van je eigen foto, geen kopie van een van zijn schilderijen, en het heeft geen band met de Fundació Gala-Salvador Dalí. Dalí's eigen werken blijven kunstwerken in musea en collecties.
Gerelateerde gereedschappen
Salvador Dalí-fotofilter
Zet een foto in je browser in een schilderij naar Salvador Dalí: laat hem smelten zoals in De volharding der herinnering, zet hem tussen de olifanten op lange poten, bouw hem op uit bollen, laat hem weerspiegelen in een zwanenmeer, open er laden in, stut hem met krukken of laat hem zweven zoals Leda Atomica.
Op-art: je foto als optische illusie
Maak in je browser op-art van een foto: Dalí's Galatea van de bollen, Vasarely's Vega, golven van Bridget Riley, reliëflijnen, moiré, spiralen en vervormde rasters — in je onderwerp of in een vorm, stilstaand of bewegend.
Artistieke effecten
Transformeer foto's met olieverf, aquarel, potlood, stripinkt, pastelkleuren, uitgesneden papier en andere studiokunstlooks.
René Magritte
Een korte gids over René Magritte: zijn jeugd aan de Samber, behang, affiches en De Chirico's Liefdeslied, Parijs en de surrealisten, Het verraad van de beelden, bolhoeden en groene appels, Golconda en Het rijk der lichten, zijn huis en museum in Brussel, zijn invloed op de popart en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Yves Tanguy
Een korte gids over Yves Tanguy: zijn jeugd in Parijs en Bretagne, de koopvaardij, het schilderij van De Chirico dat hij vanuit een bus zag, de surrealisten van de rue du Château, Mama, papa is gewond!, vlaktes zonder horizon, Kay Sage en Amerika, Onbepaalde deelbaarheid, Vermenigvuldiging van de bogen en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Surrealisme
Een korte gids over het surrealisme: André Bretons manifest van 1924, De Chirico’s metafysische pleinen, Dalí’s zachte horloges, Magrittes appels en pijpen, Ernst, Miró en het cadavre exquis, de vrouwen en fotografen van de beweging, haar nalatenschap en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Pablo Picasso
Een korte gids over Pablo Picasso: het wonderkind uit Málaga, de blauwe en de roze periode, Les Demoiselles d’Avignon en het kubisme met Braque, Guernica en De huilende vrouw, zijn voortdurende vernieuwingen, en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Vincent van Gogh
Een korte gids over Vincent van Gogh: Nederlands postimpressionisme, wervelende penseelstreken, Sterrennacht en zonnebloemen, en een respectvolle digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Impressionisme
Een korte gids over het impressionisme: de tentoonstelling van 1874 in Parijs, Monets Impressie, zonsopgang, schilderen in de buitenlucht, de waterlelies van Giverny, Renoirs gespikkelde licht, de danseressen van Degas, Berthe Morisot en de vrouwelijke impressionisten, gebroken kleur en gekleurde schaduwen, en een digitale hommage die je in PictorX kunt proberen.
Popart
Lees hoe popart reclame, strips en consumptiegoederen tot kunst maakte—Andy Warhol, Roy Lichtenstein, zeefdruk en de opkomst van de massacultuur.
Op-art
Een korte gids over op-art: de wortels in oude optische illusies en het Bauhaus, Victor Vasarely’s Zebra’s en Vega, Bridget Riley’s zwart-witschilderijen, The Responsive Eye in het MoMA, Soto en Cruz-Diez, waarom de beelden lijken te bewegen, op-art in mode en design, en een digitaal eerbetoon dat je in PictorX kunt proberen.
Klaar om het te proberen?
Open PictorX in uw browser - geen installatie, geen creditcard vereist om te starten.
Probeer Salvador Dalí