Over wisselkoersen | ISO 4217, koppelingen en geschiedenis

Wat is een wisselkoers?

Een wisselkoers vertelt hoeveel je van de ene valuta krijgt voor één eenheid van de andere. Staat EUR/USD op 1,08, dan koop je met één euro 1,08 Amerikaanse dollar en met één dollar ongeveer 0,93 euro. Banken en wisselkantoren noemen twee prijzen: een lagere aankoopkoers en een hogere verkoopkoers. De middenkoers ligt daar precies tussenin en is de eerlijkste maatstaf. Referentiekoersen, zoals die van de Europese Centrale Bank, verschijnen één keer per werkdag, terwijl handelaren de prijzen elke seconde zien bewegen.

Zwevende en vaste wisselkoersen

De meeste grote munten, zoals de Amerikaanse dollar, de euro, het pond en de yen, zweven: vraag en aanbod bepalen hun prijs en centrale banken sturen die alleen indirect via de rente. Andere landen leggen hun munt vast of koppelen haar. De Deense kroon wordt in ERM II op een spilkoers van 7,46038 kronen per euro gehouden, met een bandbreedte van 2,25 procent, de Hongkongse dollar zit sinds 1983 tussen 7,75 en 7,85 per Amerikaanse dollar en de Saoedische riyal staat sinds 1986 vast op 3,75 per dollar. Veel systemen zitten daartussenin als beheerde zweving: de centrale bank laat de koers bewegen, maar grijpt in om schokken te dempen.

ISO 4217-valutacodes

De drieletterige codes in deze omrekenaar komen uit de internationale norm ISO 4217, die in 1978 voor het eerst verscheen. De eerste twee letters zijn meestal de ISO-landcode en de derde is de beginletter van de munt: USD is de Amerikaanse dollar en JPY de Japanse yen. De euro, die niet bij één land hoort, heet EUR. Codes die met X beginnen horen bij geen enkel land: XAU is een ons goud en XDR het bijzondere trekkingsrecht van het IMF. Elke munt heeft ook een cijfercode, zoals 978 voor de euro en 840 voor de dollar, en een aantal decimalen: de yen heeft er geen, de Koeweitse dinar drie.

Geschiedenis - van de gouden standaard tot Bretton Woods

Groot-Brittannië gleed in 1717 naar goud, toen Isaac Newton als muntmeester de prijs van de guinea vastlegde, en maakte het in 1821 wet. Rond de jaren 1870 koppelden de meeste handelsnaties hun geld aan een vast gewicht aan goud, zodat de koersen nauwelijks bewogen tot de Eerste Wereldoorlog het systeem in 1914 brak. In juli 1944 kwamen afgevaardigden uit 44 landen bijeen in Bretton Woods in New Hampshire: munten werden aan de Amerikaanse dollar gekoppeld, de dollar was inwisselbaar voor goud tegen 35 dollar per ons, en het IMF en de Wereldbank werden opgericht. Op 15 augustus 1971 stopte president Nixon met het omwisselen van dollars in goud, en vanaf maart 1973 zweefden de grote munten. De euro volgde op 1 januari 1999, met munten en biljetten in 2002.

Veelgestelde vragen

Welke munt is het meest waard?

Per eenheid is de Koeweitse dinar meestal de duurste munt, met meer dan drie Amerikaanse dollar. Dat zegt weinig over de kracht van een economie: de waarde van één eenheid zegt vooral iets over het startpunt van een munt en eventuele herwaarderingen, niet over hoe rijk een land is.

Is een vaste wisselkoers beter dan een zwevende?

Geen van beide is altijd beter. Een koppeling geeft handelaren en reizigers zekerheid en leent de geloofwaardigheid van een sterkere munt, maar de centrale bank moet dan de rente van de ankermunt volgen en heeft reserves nodig om de koers te verdedigen. Een zwevende munt vangt schokken zelf op en laat het monetaire beleid vrij, ten koste van dagelijkse schommelingen.

Waarom verdween de gouden standaard?

Goud koppelde de hoeveelheid geld aan het metaal in de kluizen, waardoor het lastig was om oorlogen te betalen of een crisis te bestrijden. Landen schortten hem in 1914 op, probeerden in de jaren 1920 terug te keren en lieten hem in de Grote Depressie weer los, Groot-Brittannië in 1931. Bretton Woods hield alleen via de dollar een band met goud, en die band eindigde in 1971, toen de Amerikaanse goudvoorraad de dollars in het buitenland niet meer kon dekken.