Wzór
Masa molowa g/mol
Atomy
Wiązania

Więcej informacji o cząsteczkach i wiązaniach chemicznych

Konstruktor cząsteczek

Buduj cząsteczki tak, jak rysują je chemicy: wybierz pierwiastek, umieść atomy w obszarze roboczym i połącz je wiązaniami pojedynczymi, podwójnymi lub potrójnymi. Każde wiązanie jest sprawdzane pod kątem tego, ile wiązań może tworzyć dany pierwiastek, wzór, masa molowa i liczba wiązań aktualizują się na bieżąco, a znane cząsteczki otrzymują nazwę. Przełącz na 3D, aby obracać cząsteczkę jak w dłoniach i zobaczyć, dlaczego woda jest wygięta, a metan jest tetraedrem, a potem sprawdź się w wyzwaniach. Wybierz pierwiastek i kliknij obszar roboczy, aby umieścić atom, albo przeciągnij go z palety. Gdy atom jest zaznaczony, każde kliknięcie w puste miejsce dodaje nowy atom połączony z nim wiązaniem, więc zaznaczony tlen i dwa kliknięcia z wodorem dają wodę. Kliknij kolejno dwa atomy, aby połączyć je wiązaniem wybranym pod obszarem roboczym; kliknij zaznaczone wiązanie, aby zmienić je z pojedynczego na podwójne i potrójne. Przeciągaj atomy, aby je przesuwać, upuść pierwiastek na atom, aby go zastąpić, a przyciskiem Usuń lub klawiszem Delete usuń zaznaczenie. Przycisk Dodaj wodory wypełnia wszystkie otwarte wiązania. Otwórz widok 3D, aby zobaczyć rzeczywisty kształt: przeciągaj, aby go obracać, przewijaj lub rozsuwaj palce, aby powiększać, a przeciągaj z klawiszem Shift lub dwoma palcami, aby go przesuwać. Klawisze: H, C, N, O, F, P, S, L (Cl), B (Br) i I wybierają pierwiastek, a 1–3 wiązanie.

Jak to działa

  1. Wybierz pierwiastek w palecie i kliknij obszar roboczy, aby umieścić atom, albo przeciągnij na niego pierwiastek.
  2. Zaznacz atom i klikaj puste miejsca, aby dodawać połączone z nim atomy, albo kliknij dwa atomy, aby połączyć je wybranym wiązaniem.
  3. Odczytaj w kafelkach wzór, masę molową, atomy i wiązania, a przyciskiem Dodaj wodory wypełnij otwarte wiązania.
  4. Otwórz widok 3D, aby obracać, powiększać i przesuwać cząsteczkę w modelu kulkowo-pręcikowym lub czaszowym.
  5. Włącz Wyzwania, aby budować wodę, amoniak, dwutlenek węgla, etanol i inne cząsteczki, zdobywając punkty i osiągnięcia.

Dlaczego atomy tworzą takie, a nie inne wiązania

Atomy łączą się, aby zapełnić zewnętrzną powłokę elektronową. Wodór potrzebuje jeszcze jednego elektronu, tlen dwóch, azot trzech, a węgiel czterech, więc tworzą one jedno, dwa, trzy i cztery wiązania; tę liczbę nazywamy wartościowością. W wiązaniu kowalencyjnym dwa atomy mają wspólną parę elektronów; w wiązaniu podwójnym dwie pary, a w potrójnym trzy. Konstruktor liczy wiązanie podwójne jako dwa wiązania atomu i nie pozwala utworzyć wiązania, które dałoby atomowi ich za dużo, więc każda ukończona cząsteczka spełnia te same reguły co prawdziwe cząsteczki.

Od płaskiego rysunku do kształtu 3D

Wzór strukturalny na papierze jest płaski, ale cząsteczki nie są. Pary elektronowe wokół atomu, zarówno wiązania, jak i jego wolne pary, odpychają się, oddalając się od siebie jak najbardziej. Cztery pary kierują się ku narożom tetraedru, pod kątem 109,5°, dlatego metan jest tetraedrem, amoniak niską piramidą, a woda cząsteczką wygiętą pod kątem około 104,5°. Widok 3D wyznacza kształt w ten sam sposób, więc możesz zobaczyć, jak płaski szkic składa się w prawdziwą cząsteczkę, i obejrzeć ją z każdej strony.

Ten sam wzór, inna cząsteczka

Wzór jedynie liczy atomy. Etanol, alkohol obecny w napojach, i eter dimetylowy, gaz stosowany w aerozolach, mają ten sam wzór C₂H₆O, ale ich atomy są połączone w innej kolejności, więc są to różne substancje, zwane izomerami. Konstruktor rozpoznaje cząsteczki po tym, jak połączone są ich atomy, a nie tylko po wzorze, więc odróżnia te dwie, a osiągnięcie Izomery zdobędziesz, gdy zbudujesz obie.

Często zadawane pytania

Jakich pierwiastków mogę używać?

Wodoru, węgla, azotu, tlenu, fluoru, fosforu, siarki, chloru, bromu i jodu, czyli pierwiastków tworzących większość cząsteczek w biologii i chemii codziennej. Każdy ma swój zwyczajowy kolor: wodór biały, węgiel czarny, azot niebieski, tlen czerwony, siarka żółta, a chlor zielony.

Dlaczego nie mogę dodać kolejnego wiązania do atomu?

Każdy pierwiastek tworzy określoną liczbę wiązań: wodór i halogeny 1, tlen 2, azot 3, a węgiel 4. Wiązanie podwójne liczy się jako 2, a potrójne jako 3. Gdy atom ma już wszystkie wiązania, jakie może utworzyć, konstruktor nie pozwala dodać kolejnego i wyjaśnia dlaczego. Fosfor może tworzyć 3 lub 5 wiązań, a siarka 2, 4 lub 6.

Czym są małe kółka i kropki wokół atomów?

Małe puste kółka to otwarte wiązania: atom może utworzyć jeszcze tyle wiązań. Pary kropek to wolne pary elektronowe, czyli elektrony walencyjne, które atom zatrzymuje dla siebie; możesz je ukryć w ustawieniach. Cząsteczka jest kompletna, gdy nie zostało żadne puste kółko.

Skąd aplikacja wie, jaka cząsteczka powstała?

Porównuje sposób połączenia twoich atomów, łącznie z krotnością wiązań, ze znanymi cząsteczkami, od wody i metanu po aspirynę i kofeinę. Dlatego potrafi odróżnić etanol od eteru dimetylowego, choć oba mają wzór C₂H₆O. Kompletna cząsteczka, której nie zna, i tak jest wyświetlana ze wzorem i masą molową.

Jak dokładny jest kształt 3D?

Kształt wynika z teorii VSEPR, modelu omawianego w szkole: wiązania i wolne pary elektronowe odpychają się, a wolne pary nieco silniej. Daje to prawidłową geometrię małych cząsteczek, na przykład około 104,5° w wodzie, 107° w amoniaku i 109,5° w metanie. To model dydaktyczny, a nie obliczenia chemii kwantowej, więc długości wiązań i kąty w większych cząsteczkach są przybliżone.

Chcesz wypróbować?

Otwórz PictorX w swojej przeglądarce — do uruchomienia nie jest wymagana żadna instalacja ani karta kredytowa.

Przejdź do edytora