Krzywa smocza wyjaśniona
Krzywa smocza to fraktal, który można zrobić własnymi rękami. Złóż pasek papieru kilka razy na pół, rozchyl każde zgięcie do kąta prostego, a pasek przybierze kształt małego smoka. Składaj dalej, choćby tylko w myślach, a smok stanie się krzywą, która bez końca dotyka samej siebie, ale nigdy się nie przecina, wypełnia obszar i razem ze swoimi kopiami pokrywa całą płaszczyznę.
Składanie papieru
Weź długi pasek papieru i złóż go na pół, prawy koniec na lewy. Złóż go na pół jeszcze raz w ten sam sposób, a potem jeszcze raz. Teraz go rozłóż i rozchyl każde zgięcie do kąta prostego. Po jednym złożeniu pasek tworzy narożnik, po dwóch haczyk, a po czterech albo pięciu zaczyna przypominać morskiego smoka z zakręconym ogonem. Każde złożenie podwaja liczbę prostych kawałków: n złożeń daje 2ⁿ odcinków i 2ⁿ − 1 zgięć. Papier pozwala tylko na siedem albo osiem złożeń, ale samą regułę można powtarzać bez końca.
Rozkładanie: kopia, która się odchyla
Cofnij ostatnie złożenie złożonego paska, a druga połowa papieru odchyli się od pierwszej wokół ich wspólnego zgięcia. Na tym polega cała konstrukcja: smok poziomu n to smok poziomu n − 1, po którym następuje jego kopia, biegnąca wstecz i obrócona o ćwierć obrotu wokół punktu końcowego. Generator pokazuje to, gdy smok rośnie: kopia początkowo leży dokładnie na krzywej, po czym odchyla się o 90°, a rysunek obraca się i zmniejsza tak, aby dwa końce krzywej pozostały na swoich miejscach.
Ciąg zgięć
Oglądane z jednej strony każde zgięcie rozłożonego paska jest doliną (∨) albo górą (∧). Jedno złożenie daje ∧. Dwa dają ∧∧∨, trzy dają ∧∧∨∧∧∨∨. Każdy wiersz to wiersz poprzedni, nowe ∧ pośrodku i jeszcze raz wiersz poprzedni, ale czytany od końca i z każdym zgięciem zamienionym na przeciwne, bo druga połowa papieru leżała do góry nogami. To właśnie regularny ciąg składania papieru. Dla zgięcia o numerze k istnieje droga na skróty: dziel k przez 2, dopóki nie otrzymasz liczby nieparzystej; jeśli ta liczba nieparzysta przy dzieleniu przez 4 daje resztę 1, zgięcie jest jednego rodzaju, a jeśli resztę 3, drugiego. Ciąg nigdy się nie powtarza.
Dotyka, ale nigdy się nie przecina
Od poziomu 4 smok wraca do narożników, które już odwiedził. Wygląda to tak, jakby krzywa się tam przecinała, ale tak nie jest: w każdym takim punkcie krzywa skręca, jak dwie drogi, które spotykają się na rogu, nie tworząc skrzyżowania. Zaokrąglenie narożników pozwala to zobaczyć, a rysunek staje się pojedynczą nicią, która wije się po siatce kwadratowej, odwiedzając każdy węzeł siatki najwyżej dwa razy i nie rysując żadnego odcinka dwukrotnie.
Krzywa, która wypełnia obszar
Każdy poziom podwaja liczbę odcinków i skraca je do 1/√2 poprzedniej długości, więc długość krzywej za każdym razem mnoży się przez √2 i rośnie bez ograniczeń. Smok składa się z 2 kopii samego siebie, każdej w skali 1/√2, co daje wymiar log 2 / log √2 = 2: gotowa krzywa nie jest cienką linią, lecz pokrywa obszar o polu równym połowie pola kwadratu zbudowanego na odcinku łączącym jej dwa końce. Brzeg tego obszaru sam jest fraktalem o wymiarze około 1,524.
Pokrywanie płaszczyzny
Smoki pasują do siebie jak elementy układanki. Dwa smoki ustawione plecami do siebie, z których jeden jest obrócony o pół obrotu, tworzą smoka bliźniaczego, a kopie smoka bliźniaczego pokrywają płaszczyznę bez luk i bez nakładania się. Cztery smoki, które zaczynają się w jednym punkcie i są obrócone względem siebie o ćwierć obrotu, wypełniają płaszczyznę wokół tego punktu i nigdy nie przebiegają po tym samym odcinku. Chandler Davis i Donald Knuth ustalili te własności w 1970 roku i powiązali smoka bliźniaczego z zapisem liczb w systemie o podstawie −1 + i.
Terdragon i krzywa C Lévy'ego
Złóż pasek na trzy zamiast na dwa i rozchyl zgięcia do 120°, a otrzymasz terdragona, również opisanego przez Davisa i Knutha: każdy odcinek zamienia się w trzy, każdy o długości 1/√3 poprzedniego, na siatce trójkątów. On także wypełnia obszar, a jego brzeg ma wymiar log 4 / log 3 ≈ 1,262, taki sam jak krzywa Kocha. Krzywa C Lévy'ego, zbadana przez Paula Lévy'ego w 1938 roku, stosuje regułę smoka bez naprzemienności: każdy odcinek zamienia się w dwa pod kątem prostym, zawsze po tej samej stronie. W przeciwieństwie do smoka przebiega po własnych odcinkach, a jej brzeg ma wymiar około 1,934.
Odkrycie i sława
Fizyk z NASA John Heighway odkrył tę krzywą w 1966 roku, składając papier, i badał ją razem z kolegami, Bruce'em Banksem i Williamem Harterem. Martin Gardner opisał ją w 1967 roku w swojej rubryce „Mathematical Games” w czasopiśmie „Scientific American”. W 1990 roku smok pojawił się na początku rozdziałów powieści Michaela Crichtona „Park Jurajski”, w każdym z jednym złożeniem więcej, jako obraz tego, jak drobne przyczyny przeradzają się w skomplikowane zachowanie.
Wypróbuj
Otwórz generator krzywej smoczej i naciśnij „Odtwórz”, aby zobaczyć, jak papier rozkłada się poziom po poziomie, aż do 131 072 odcinków. Pokoloruj krzywą wzdłuż jej długości, aby prześledzić jej drogę, albo według kopii, aby zobaczyć mniejsze smoki, z których się składa. Zaokrąglij narożniki, aby sprawdzić, że nigdy się nie przecina, i przełącz na smoka bliźniaczego, cztery smoki wokół punktu, terdragona i krzywą C Lévy'ego.
Często zadawane pytania
Dlaczego nazywa się ją krzywą smoczą?
Ze względu na kształt po mniej więcej dziesięciu złożeniach: ciało z zawijasów, z głową na jednym końcu i zwiniętym ogonem na drugim, jak u morskiego smoka. Nazwa pochodzi od Heighwaya i jego kolegów. Krzywą nazywa się także smokiem Heighwaya, smokiem Hartera-Heighwaya, a od powieści – fraktalem z Parku Jurajskiego.
Ile razy naprawdę da się złożyć papier?
Zwykłą kartkę około siedmiu razy, bo każde złożenie podwaja grubość i zmniejsza długość o połowę. Rekord to 12 złożeń: ustanowiła go w 2002 roku Britney Gallivan, używając paska bibułki o długości około 1200 metrów. Pasek złożony 17 razy, czyli do najgłębszego poziomu rysowanego przez generator, miałby grubość 131 072 warstw.
Czy krzywa smocza się przecina?
Nie. Niektóre narożniki odwiedza dwukrotnie, ale za każdym razem skręca, zamiast się przeciąć, i nigdy nie rysuje tego samego odcinka dwa razy. Zaokrąglij narożniki w generatorze, aby zobaczyć krzywą jako jedną nić bez przecięć.
Jaki wymiar ma krzywa smocza?
Sama krzywa ma wymiar 2, bo składa się z dwóch kopii samej siebie w skali 1/√2 i wypełnia obszar. Brzeg tego obszaru ma wymiar fraktalny około 1,524.
Chcesz wypróbować?
Otwórz PictorX w swojej przeglądarce — do uruchomienia nie jest wymagana żadna instalacja ani karta kredytowa.
Otwórz generator krzywej smoczej