Simpson paradoksu nasıl işler?
Simpson paradoksu, verilerin her grubunda görülen ama gruplar birleştirildiğinde tersine dönen bir eğilimdir. Bu bir sayı hilesi değil, bir uyarıdır: bir karşılaştırma, kimin hangi gruba düşeceğini belirleyen üçüncü bir etkene bağlı olabilir. Nasıl ortaya çıktığını, nerelerde görüldüğünü ve bu konuda ne yapabileceğinizi burada bulabilirsiniz.
Yön değiştiren bir eğilim
Vuruş ortalaması 1995'te David Justice için .253, Derek Jeter için .250 idi; 1996'da da Justice daha iyiydi (.321'e karşı .314). Yine de iki yılın toplamında Jeter öndeydi: .310'a karşı .270. Nedeni şu: Jeter vuruş denemelerinin çoğunu kendi iyi yılı olan 1996'da, Justice ise çoğunu daha zayıf yılı olan 1995'te yapmıştı. Her oyuncunun genel ortalaması, en çok vuruş yaptığı yıla doğru çekilir.
İşin arkasındaki aritmetik
Genel oran, grup oranlarının ağırlıklı ortalamasıdır ve ağırlıklar her seçeneğin vakalarının her gruptaki payıdır. Bir seçenek vakalarının çoğunu kolay bir grupta, diğeri zor bir grupta topluyorsa ağırlıklar, grupların içindeki farklardan daha ağır basabilir. Böbrek taşı çalışması için: açık cerrahi 0,25 × %93,1 + 0,75 × %73,0 = %78,0; kapalı cerrahi 0,77 × %86,7 + 0,23 × %68,8 = %82,6.
Berkeley kabul vakası
1973 sonbaharında California Üniversitesi, Berkeley lisansüstü programlara başvuran erkeklerin yaklaşık %44'ünü, kadınların ise %35'ini kabul etti. Peter Bickel, Eugene Hammel ve William O'Connell bölümleri ayrı ayrı inceledi ve analizlerini 1975'te Science dergisinde yayımladı. Bölümlerin çoğunda kadınlar benzer ya da daha yüksek bir oranla kabul edilmişti. Kadınlar çoğunlukla her iki cinsiyetten de az aday kabul eden bölümlere başvurmuştu; bu da genel oranlarını aşağı çekti. En büyük altı bölümde erkeklerin %44,5'i, kadınların %30,4'ü kabul edildi; yine de kadınlar altı bölümün dördünde daha başarılıydı.
Hangi cevap doğru?
Buna veriler tek başına karar veremez; verilerin nasıl ortaya çıktığı karar verir. Gruplama etkeni hem hangi seçeneğin seçildiğini hem de sonucu etkiliyorsa bir karıştırıcı değişkendir: doktorlar tedavisi daha zor olan büyük taşlarda açık cerrahiyi daha sık seçti, bu yüzden adil karşılaştırma her taş boyutunun kendi içinde yapılır. Gruplama bizzat seçeneğin bir sonucuysa, örneğin bir tedaviden sonra yapılan bir ölçümse, verileri buna göre bölmek etkiyi gizleyebilir ve birleşik rakam daha iyi bir yol göstericidir. Bilgisayar bilimci Judea Pearl, nedensel diyagramların bu soruyu nasıl çözdüğünü gösterdi.
Kısa bir tarihçe
Karl Pearson ve meslektaşları bu etkiyi 1899'da fark etti, George Udny Yule ise 1903'te tanımladı; Edward H. Simpson 1951'de bu konuda yazdı ve istatistikçi Colin Blyth 1972'de ona Simpson paradoksu adını verdi. Yule-Simpson etkisi, birleştirme paradoksu veya tersine dönme paradoksu olarak da bilinir. Tıbbi araştırmalarda, okul sonuçlarında, seçim analizlerinde ve spor istatistiklerinde aynı şekilde karşımıza çıkar.
Sık sorulan sorular
Simpson paradoksunu nasıl fark edebilirim?
Vakaların gruplara nasıl dağıldığına bakın. Karşılaştırılan seçeneklerin vakaları, başarı oranı yüksek ve düşük gruplara çok farklı oranlarda dağılmışsa genel karşılaştırma yanıltıcı olabilir. Verileri her ikisini de etkileyebilecek etkene göre ayırın ve oranları her grubun içinde karşılaştırın.
Yalnızca iki grupla mı olur?
Hayır. Herhangi bir sayıda grupla ve sürekli verilerle de olabilir: her alt grupta pozitif olan bir korelasyon, hepsi birlikte ele alındığında negatif olabilir. İki grup, bunu görmenin yalnızca en kolay yoludur.
Berkeley'de cinsiyet ayrımcılığı var mıydı?
1975 analizi, bölümlerin kararlarında kadınlara karşı bir yanlılık bulmadı; varsa bile, onların lehine küçük bir yanlılıktı. Genel fark, kadınların nereye başvurduğundan kaynaklanıyordu: çok adayı ve az kontenjanı olan bölümlere. Bu bölümlerin kontenjanının yetersiz olup olmadığı ise kabul rakamlarının yanıtlayamayacağı ayrı bir sorudur.
Denemeye hazır mısınız?
PictorX'i tarayıcınızda açın — kurulum gerekmez, başlamak için kredi kartı gerekmez.
Simpson paradoksu uygulamasını açın