Trójkąt Sierpińskiego wyjaśniony
Trójkąt Sierpińskiego to najprzyjaźniejszy z fraktali: łatwo narysować go ołówkiem, a jednak jest na tyle dziwny, że nie ma pola, ma nieskończony obwód i wymiar, który nie jest liczbą całkowitą. Pojawia się w miejscach, które nie mają nic wspólnego z trójkątami, od rzutów monetą i trójkąta Pascala po wieże Hanoi i proste automaty komórkowe, co czyni go idealnym pierwszym oknem na matematykę samopodobieństwa.
Konstrukcja
Zacznij od wypełnionego trójkąta. Połącz środki jego boków: dzieli go to na cztery trójkąty o połowę mniejsze, a środkowy zostaje usunięty. Powtórz to z każdym z trzech trójkątów, które zostały, i kontynuuj w nieskończoność. Polski matematyk Wacław Sierpiński opisał ten kształt w 1915 roku, choć ten sam wzór zdobi posadzki włoskich kościołów ułożone przez rzemieślników Cosmatich w XIII wieku.
Bez pola, z nieskończonymi krawędziami
Każda runda zachowuje trzy czwarte tego, co było, więc po n rundach pozostałe pole wynosi (3/4)ⁿ pierwotnego: 56% po dwóch rundach, 6% po dziesięciu i nic w granicy. Tymczasem każda runda potraja liczbę trójkątów, a ich rozmiar zmniejsza o połowę, więc łączna długość krawędzi rośnie za każdym razem 3/2 razy i nie ma granicy. Gotowy trójkąt jest zbiorem punktów o zerowym polu i nieskończonej długości.
Samopodobieństwo i wymiar
Trójkąt Sierpińskiego składa się z trzech swoich kopii, każda przeskalowana o połowę. Przeskalowanie odcinka o połowę daje 2 kopie, kwadratu 4, a sześcianu 8, czyli 2¹, 2² i 2³; wykładnik jest wymiarem. Dla trójkąta 2^d = 3, więc d = log 3 / log 2 ≈ 1,585. Ten wymiar samopodobieństwa pokrywa się tu z ogólniejszym wymiarem Hausdorffa i mierzy, jak kształt wypełnia przestrzeń: bardziej niż jakakolwiek krzywa, mniej niż jakakolwiek powierzchnia.
Gra w chaos
W 1988 roku Michael Barnsley spopularyzował dziwny sposób rysowania go. Zaznacz trzy wierzchołki, zacznij w dowolnym punkcie i powtarzaj: wylosuj wierzchołek, przesuń się w połowę drogi do niego i zaznacz nowy punkt. Po kilku tysiącach znaczników pojawia się trójkąt Sierpińskiego, ostry i kompletny, bez ani jednego punktu w dziurach. Powodem jest to, że trzy ruchy w połowę drogi to dokładnie trzy odwzorowania, które zmniejszają trójkąt do jego trzech kopii; każdy punkt jest przyciągany do jedynego kształtu, którego żadne z tych trzech odwzorowań nie zmienia. To idea układu odwzorowań iterowanych, który rysuje też paproć Barnsleya.
Inne wierzchołki, skoki i reguły
Zmień grę, a pojawią się inne fraktale. Przy pięciu wierzchołkach i skoku 0,618 w stronę każdego z nich kopie ledwo się stykają i tworzą pięciokąt z pięciokątów; przy sześciu wierzchołkach i skoku 2/3 – sześciokątny płatek śniegu. Przy czterech wierzchołkach i skoku 1/2 kopie pokrywają kwadrat i żaden fraktal nie powstaje, ale zakaz wybierania tego samego wierzchołka dwa razy albo sąsiada poprzedniego usuwa całe obszary i przywraca misterne wzory. Wymiar zwykłej gry z n wierzchołkami i skokiem r wynosi log n / log(1/(1 − r)), dopóki kopie się nie nakładają.
Trójkąt Pascala
Wypisz trójkąt Pascala, w którym każda liczba jest sumą dwóch nad nią, i pokoloruj liczby nieparzyste. Pojawia się trójkąt Sierpińskiego, bo tylko nieparzysta plus parzysta daje nieparzystą. Édouard Lucas udowodnił w 1878 roku, że współczynnik dwumianowy C(n, k) jest nieparzysty dokładnie wtedy, gdy cyfry binarne k mieszczą się w cyfrach n, co precyzyjnie opisuje samopodobny wzór. Reszty z dzielenia przez inne liczby pierwsze dają własne fraktalne trójkąty, z p(p + 1)/2 kopiami w skali 1/p.
Gdzie jeszcze się pojawia
Automat komórkowy Reguła 90, w którym każda komórka staje się alternatywą wykluczającą swoich dwóch sąsiadów, wyhodowuje trójkąt Sierpińskiego z jednej komórki; to znów trójkąt Pascala mod 2. Graf wszystkich położeń wież Hanoi z n krążkami, połączonych dozwolonymi ruchami, jest trójkątem Sierpińskiego poziomu n. Do jego krewnych należą dywan Sierpińskiego z 1916 roku, kwadrat, z którego raz po raz usuwa się środkową dziewiątą część, oraz trójwymiarowa gąbka Mengera.
Wypróbuj
Otwórz konstruktor trójkąta Sierpińskiego, aby usuwać środki poziom po poziomie i patrzeć, jak pole maleje, a trójkątów przybywa, uruchamiaj grę w chaos z dowolną szybkością, z trzema do ośmiu wierzchołkami, kilkoma skokami i trzema regułami, oraz koloruj trójkąt Pascala według reszt od 2 do 9, z maksymalnie 256 wierszami. Kafelki podają liczby i wymiar fraktalny dla każdej metody.
Często zadawane pytania
Czy trójkąt Sierpińskiego to to samo co uszczelka Sierpińskiego?
Tak. Używa się obu nazw, a także nazwy sito Sierpińskiego. Dywan Sierpińskiego to inny fraktal, powstały z kwadratu z usuniętą środkową dziewiątą częścią.
Czy kształt naprawdę może mieć wymiar 1,585?
Tak, w sensie tego, jak rośnie jego rozmiar, gdy mierzy się go coraz dokładniej. Podwojenie rozdzielczości mnoży liczbę małych trójkątów potrzebnych do jego pokrycia przez 3, podczas gdy linia potrzebowałaby 2, a powierzchnia 4. Wykładnik, który zamienia 2 w 3, log 3 / log 2, jest jego wymiarem. Wiele naturalnych kształtów, takich jak linie brzegowe i paprocie, ma wymiary, które nie są liczbami całkowitymi.
Czy gra w chaos zależy od liczb losowych?
Zależy od nich tylko kolejność, w jakiej pojawiają się punkty. Każdy ciąg, który od czasu do czasu wybiera każdy wierzchołek, wypełnia ten sam trójkąt. Gdyby liczby losowe faworyzowały jeden wierzchołek, ta część wypełniałaby się szybciej, ale kształt pozostałby ten sam.
Ile poziomów można narysować?
Konstruktor usuwa do 9 poziomów, co zostawia 19 683 trójkąty, każdy mniejszy niż piksel na większości ekranów. Dalej obraz już się nie zmienia, choć matematyczny kształt wciąż traci pole.
Chcesz wypróbować?
Otwórz PictorX w swojej przeglądarce — do uruchomienia nie jest wymagana żadna instalacja ani karta kredytowa.
Otwórz konstruktor trójkąta Sierpińskiego