Hash fonksiyonlarının açıklaması
Bir yazılım indirip sağlama toplamını karşılaştırdığınızda, parolayla giriş yaptığınızda, bir belgeyi imzaladığınızda ya da Bitcoin'e bir blok eklediğinizde işin içinde bir hash fonksiyonu vardır. Hash fonksiyonu, herhangi miktarda veriyi geri alınamayacak ve taklit edilemeyecek şekilde, özet adı verilen sabit boyutlu kısa bir parmak izine dönüştürür. Fikir basittir, ama iyi bir hash fonksiyonundan beklenenler katıdır ve en yaygın kullanılanlardan ikisi, MD5 ile SHA-1, bu sınavı geçemedi.
Veri için bir parmak izi
Bir hash fonksiyonu herhangi uzunlukta bir girdi alır ve sabit uzunlukta bir özet döndürür: SHA-256 için 64 onaltılık basamakla yazılan 256 bit. Aynı girdi her zaman aynı özeti verir, bu yüzden özet verinin yerine geçebilir. İki dosyanın SHA-256 özeti aynıysa ikisinin aynı olduğundan emin olabilirsiniz; indirilen bir dosyanın tek bir biti bozulduysa özeti artık yayıncının listelediğiyle eşleşmez. Olası girdiler özetlerden çok daha fazla olduğundan, her özeti birçok girdi paylaşmak zorundadır; iyi bir hash fonksiyonu yalnızca bunlardan herhangi birini bulmayı imkânsız kılar.
Üç vaat
Kriptografik bir hash fonksiyonu üç vaatte bulunur. Ön görüntü direnci: bir özet verildiğinde, onu üreten bir girdi bulamazsınız. İkinci ön görüntü direnci: bir girdi verildiğinde, aynı özete sahip başka bir girdi bulamazsınız. Çakışma direnci: aynı özete sahip herhangi iki girdi bulamazsınız. n bitlik ideal bir hash fonksiyonu için en iyi saldırı tahmin etmektir: bir ön görüntü için yaklaşık 2ⁿ, bir çakışma için yaklaşık 2ⁿᐟ² deneme. Biri bundan çok daha hızlı bir yol bulduğunda o hash fonksiyonuna kırılmış denir.
Çığ etkisi
Girdinin bir bitini değiştirin; özetin her biti, diğerlerinden bağımsız olarak, yarı yarıya olasılıkla değişmelidir. O zaman mesajdaki küçük bir değişiklik tamamen ilgisiz görünen bir özet verir ve özet, girdinin hangi kısmının değiştiğine dair hiçbir şey ele vermez. SHA-256 bunu, sekiz adet 32 bitlik kelimesini döndüren, toplayan ve birleştiren 64 tur çalıştırarak başarır; böylece birkaç tur içinde her girdi biti her kelimeyi etkilemiş olur. Buna karşılık baytların basit bir toplamı tam olarak girdinin değiştiği miktar kadar değişir ve her şeyi ele verir.
SHA-256'nın içi
SHA-256 önce mesajı doldurur: toplam uzunluk 512 bitin katı olana kadar bir 1 biti, sıfırlar ve mesajın uzunluğunu ekler. Sonra mesajı 512'şer bitlik bloklar hâlinde işler. Her blok 64 kelimeye genişletilir ve bunlar, sekiz adet 32 bitlik kelimeden oluşan bir duruma karıştırılır; bu durum, ilk sekiz asal sayının kareköklerinden alınan sabit değerlerle başlar. Son bloktan sonraki durum özetin kendisidir. Adını Ralph Merkle ve Ivan Damgård'dan alan bu zincirleme tasarım MD5, SHA-1 ve SHA-512'de de kullanılır; 2015'te standartlaştırılan daha yeni SHA-3 ise sünger adı verilen farklı bir yapı kullanır.
Doğum günü saldırısı
23 kişilik bir grupta, yılda 365 gün olmasına rağmen, iki kişinin doğum gününün aynı olma olasılığı yarıdan biraz fazladır; çünkü önemli olan, grubun büyüklüğünün karesiyle artan çift sayısıdır. Bir hash fonksiyonundaki çakışmalar da aynı kurala uyar. 2ᵏ olası özet arasında yaklaşık √(π/2 · 2ᵏ) rastgele girdiden sonra bir çakışma beklenir. 32 bit için bu yaklaşık 82.000 girdi demektir ve bir anda biter; 128 bit için ise yaklaşık 2⁶⁴'tür ki bu, büyük hesaplama çalışmalarının ulaşabileceği bir sayıdır. MD5'in 128 bitinin hiçbir zaman cömert olmamasının ve SHA-256'nın 128 bitlik güvenlik sağlamak için uzunluğu ikiye katlamasının nedeni budur.
MD5 ve SHA-1: kırıldı
Ron Rivest MD5'i 1991'de tasarladı; 1995'te yayımlanan SHA-1'i ise NSA tasarladı. 2004'te Xiaoyun Wang ve meslektaşları MD5 çakışmalarının nasıl hızla üretileceğini gösterdi ve 2008'de araştırmacılar bunları, web tarayıcılarının güvendiği bir sertifikayı sahtelemek için kullandı. 2012'de ortaya çıkan casus yazılım Flame, kendini bir Microsoft güncellemesi gibi göstermek için bir MD5 çakışması kullandı. SHA-1 ise Google ve CWI Amsterdam'ın yaklaşık 2⁶³ hesaplamanın ardından aynı SHA-1 özetine sahip iki farklı PDF dosyası yayımladığı 2017'de düştü. İkisi de kazara oluşan hataları fark etmek için hâlâ uygundur, ama bir saldırganın hedef alabileceği hiçbir iş için uygun değildir.
Hash fonksiyonlarının kullanıldığı yerler
Dijital imzalar belgenin kendisini değil, özetini imzalar. Git her dosyayı ve commit'i özetiyle adlandırır; Bitcoin madencileri de çift SHA-256 özeti uzun bir sıfır dizisiyle başlayan blok başlıkları arar. Web siteleri parolaları asla saklamamalı, yalnızca özetlerini saklamalıdır; ama insanlar kısa parolalar seçtiği için bu özetin bcrypt, scrypt ya da Argon2 gibi yöntemlerle yavaş ve tuzlanmış olması gerekir ki tahmin etmek pahalı hâle gelsin. ZIP dosyalarında, PNG görüntülerinde ve Ethernet'te kullanılan CRC-32 gibi sağlama toplamları da birer hash fonksiyonudur; ancak saldırganları değil gürültüyü yakalamak için tasarlanmıştır.
Kendiniz keşfedin
Kendi metninizi SHA-256, SHA-512, SHA-1, MD5, CRC-32 ve oyuncak bir bayt toplamıyla özetlemek için hash fonksiyonu laboratuvarını açın. Bir karakteri değiştirip değişen bitleri sayın, özetin yarısı etrafındaki çan eğrisini görmek için çığ testini bin tek bitlik değişiklik üzerinde çalıştırın ve doğum günü saldırısını iş başında izlemek için bir özetin ilk 8 ila 32 bitinde gerçek çakışmalar bulun.
Sık sorulan sorular
Hash almak şifrelemeyle aynı şey mi?
Hayır. Şifreleme, anahtarı elinde tutan kişi tarafından geri alınmak üzere tasarlanmıştır; hash fonksiyonunun anahtarı yoktur ve kimse onu geri alamaz. Şifreleme bir mesajı gizli tutar; hash ise yalnızca, elinizde zaten bulunan bir mesajı doğrulamanızı sağlayan bir parmak izi verir.
Bir SHA-256 çakışması bulmak ne kadar sürer?
Doğum günü saldırısıyla yaklaşık 2¹²⁸ hash hesaplaması gerekir; bu 39 basamaklı bir sayıdır. Dünyadaki bütün bilgisayarlar başka hiçbir şey yapmasa bile bu, evrenin yaşından kat kat uzun sürerdi. Bilinen bir kısayol yoktur.
Aynı metnin iki özeti neden hiç farklı olmaz?
Bir hash fonksiyonu deterministiktir: içinde rastgelelik ya da anahtar yoktur, bu yüzden aynı baytlar her zaman aynı özeti verir. Ancak sondaki bir boşluk, farklı bir satır sonu ya da aksanlı bir harfin başka bir Unicode biçimi gibi göremediğiniz küçük farklar farklı bir özet verir.
Tuz nedir?
Bir parola özetinin yanında saklanan ve ona karıştırılan rastgele bir değer. Böylece aynı parolaya sahip iki kullanıcı farklı özetler elde eder ve bir saldırgan, yaygın parolalardan önceden hesaplanmış tek bir tabloyu bütün hesaplar için kullanamaz.
Denemeye hazır mısınız?
PictorX'i tarayıcınızda açın — kurulum gerekmez, başlamak için kredi kartı gerekmez.
Hash fonksiyonu laboratuvarını açın